پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣٨ - نكته حفظ محيط زيست و حمايت از حيوانات در اسلام

مى‌فرمايد: «برابر سرزمين‌ها و حيوانات مسئوليد».

روايات زيادى از پيامبر اكرم و ائمه معصومين عليهم السّلام نيز در اين زمينه صادر شده كه اين مسأله مهم را در عالى‌ترين شكل و صورت بيان فرموده است؛ از جمله:

در ماجرايى از پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله مى‌خوانيم: آن حضرت شترى را ديد كه آن را خوابانده‌اند و پاى آن را بسته‌اند؛ ولى جهازش بر او بود (در حالى كه در اين گونه موارد جهاز را از پشت شتر بر مى‌دارند تا استراحت كند) پيامبر فرمود: «أين صاحبها؟ مروه فليستعدّ غدا للخصومة؛ به او بگوييد: خود را فرداى قيامت براى دادخواهى آماده سازد!». [١] در حديث ديگرى از پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله نقل شده است: «لا تتورّكوا على الدّوابّ و لا تتّخذوا ظهورها مجالس؛ به صورت يك طرفى بر چهارپايان ننشينيد (زيرا سنگينى پاها بر يك طرف بدن حيوان وارد مى‌شود) [٢] و پشت آن‌ها را به صورت مجلس انتخاب نكنيد (اشاره به اين كه اگر در راه به دوستانتان رسيديد و مى‌خواستيد با آن‌ها گفتگوهايى داشته باشيد از مركب پياده شويد؛ هنگامى كه گفتگوى شما تمام شد سوار شويد!)». [٣] باز در حديثى از امام صادق عليه السّلام مى‌خوانيم: «للدّابّة على صاحبها ستّة حقوق لا يحمّلها فوق طاقتها و لا يتّخذ ظهرها مجالس يتحدّث عليها و يبدأ بعلفها اذا نزل و لا يسمها و لا يضربها في وجهها فإنّها تسبّح و يعرض عليها الماء إذا مرّ به؛ چهار پا بر صاحبش شش حق دارد اين كه پيش از طاقتش بر آن بار نكند و پشت آن را مجلسى براى سخن گفتن قرار ندهد و هنگامى كه در منزلگاه پياده مى‌شود، نخست‌

[١] وسايل الشيعه، جلد ٨، صفحه ٣٩٤.

[٢] در بعضى از منابع لغت «تورّك على الدابّه» به اين صورت تفسير شده كه يك پاى خود را بالا بياورد و بر زين بگذارد.

[٣] اصول كافى، جلد ٦، صفحه ٥٣٩.