پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٥ - شرح و تفسير نشانههاى پيشوايان عادل و ستمگر

طبيعى غرق ظلم و فساد و تباهى خواهد شد و بدترين خلق خداست؛ چرا كه نه تنها خود را تيره بخت مى‌كند، بلكه جامعه‌اى را به بدبختى و تيره روزى مى‌كشاند.

امام عليه السّلام در ادامه اين سخن، حديث تكان دهنده‌اى از پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله نقل مى‌كند و مى‌فرمايد: «من از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله شنيدم كه مى‌فرمود: روز قيامت، پيشواى ستمكار را حاضر مى‌كنند؛ در حالى كه نه ياورى با اوست و نه عذر خواهى، سپس او را در آتش دوزخ مى‌افكنند و همچون سنگ آسيا در آن، به گردش در مى‌آيد آن گاه او را در قعر دوزخ به زنجير مى‌كشند» (و إني سمعت رسول اللّه- صلّى اللّه عليه و آله- يقول: «يؤتى يوم القيامة بالإمام الجائر و ليس معه نصير و لا عاذر، فيلقى في نار جهنّم، فيدور فيها كما تدور الرّحى، ثمّ يرتبط في قعرها [١]»).

تعبير «و ليس معه نصير و لا عاذر» اشاره به اين است كه او در دنيا افرادى داشت كه در مشكلات، او را يارى مى‌كردند و در خطاها و ظلم‌ها براى او عذر تراشى مى‌نمودند و او نيز براى حفظ آنان سرمايه‌هاى فراوانى هزينه مى‌كرد؛ ولى در آن روز، اثرى از آنان نيست.

تنهاى تنها در دادگاه عدل الهى حضور مى‌يابد و چون سياه نامه اعمالش آشكار است، به زودى به جهنم سوق داده مى‌شود.

جمله «فيدور فيها كما تدور الرحى» (در جهنم همچون سنگ آسياب به چرخش در مى‌آيد) ممكن است اشاره به اين باشد كه چرخش در آتش جهنّم اوّلا سبب سوزش بيش‌تر و ثانيا موجب جلب توجه دوزخيان و رسوايى است.

سپس امام عليه السّلام به نكته مهمّى در ارتباط با آينده عثمان اشاره مى‌كند و شديدا به او هشدار مى‌دهد و مى‌فرمايد: «من تو را به خدا سوگند مى‌دهم نكند تو همان پيشواى مقتول اين امّت باشى! چرا كه گفته مى‌شد (پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله مى‌فرمود:) در اين امّت، پيشوايى به قتل مى‌رسد كه بعد از آن درهاى كشتار و جنگ به روى اين امت تا قيامت‌

[١] طبرى در تاريخ خود قسمت عمده خطبه را كه مشتمل بر اين حديث است در جلد ٣، صفحه ٣٧٦ در حوادث سنه ٣٤ نقل كرده است.