پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٤ - شرح و تفسير حضور در دادگاه الهى

توفيق يابد ياران جديدى از ميان اعمال صالح خود و فرشتگان پروردگار برگزيند و قبر او روضه‌اى از رياض جنّت و باغى از باغ‌هاى بهشت شود؛ نه حفره‌اى از حفره‌هاى جهنم.

در حديثى از امام صادق عليه السّلام مى‌خوانيم: «ان للقبر كلاما في كلّ يوم يقول: أنا بيت الغربة؛ أنا بيت الوحشة؛ أنا بيت الدّود؛ أنا القبر؛ أنا روضة من رياض الجنّة أو حفرة من حفر النّار؛ قبر هر روز اين سخن را تكرار مى‌كند: من خانه غربت، خانه وحشت، خانه حشرات، خانه قبرم. من باغى از باغ‌هاى بهشت يا حفره‌اى از حفره‌هاى دوزخم». [١] سرانجام امام عليه السّلام در آخرين بخش از سخنان خود بعد از بيان پديده مرگ و داستان قبر به سراغ صحنه قيامت و دادگاه عدل الهى مى‌رود و به همگان هشدار مى‌دهد و مى‌فرمايد: «گويى نفخه صور و صيحه نشور فرا رسيده، و قيامت، شما را در بر گرفته و در آن صحنه دادگاه الهى حاضر شده‌ايد. باطل‌ها از شما رخت بربسته؛ عذر تراشى‌ها از ميان رفته؛ حقايق براى‌تان مسلّم شده و حوادث، شما را به سرچشمه اصلى رسانده است (و به نتايج اعمال خود رسيده‌ايد)» (و كأنّ الصّيحة قد أتتكم، و السّاعة قد غشيتكم، و برزتم لفصل القضاء، قد زاحت عنكم الأباطيل، و اضمحلّت عنكم العلل، و استحقّت بكم الحقايق، و صدرت بكم الأمور مصادرها).

«صيحه» در جمله «و كأنّ الصّيحة ...» اشاره به صيحه رستاخيز است؛ فرياد عظيمى كه مردگان را از خواب مرگ بيدار مى‌سازد و از قبرها بيرون مى‌فرستد و آماده حسابرسى مى‌كند.

از آيات و روايات استفاده مى‌شود كه جهان با صيحه و فرياد عظيمى پايان مى‌گيرد كه آن را «نفخه صور اوّل» مى‌گويند: سپس با صيحه عظيم ديگرى كه فرمان حيات است قيامت آغاز مى‌گردد و آن را «نفخه صور دوم» مى‌نامند و آن چه در خطبه بيان شده به قرينه جمله‌هاى بعد از آن، اشاره به صيحه دوم است.

[١] بحار الانوار، جلد ٦، صفحه ٢٦٧؛ اصول كافى، جلد ٣، صفحه ٢٤٢.