و بزرگ‌تر است». راوى مى‌گويد كه: بعد از آن، كفر شيطان را ذكر فرمود، در هنگامى كه خداى عز و جل به او فرمود كه: سجده كن از براى آدم؛ پس سر باز زد از آنكه سجده كند؛ «پس كفر، از شرك بزرگ‌تر است؛ پس هر كه غير را بر خداى عز و جل اختيار كند، و از اطاعت خدا سر باز زند، و بر گناهان كبيره ايستادگى كند، كافر است. و هر كه دينى را غير از دين مؤمنان برپا كند، مشرك است».

٢٨٤٦/ ٣. على بن ابراهيم، از محمد بن عيسى، از يونس، از عبد اللَّه بن بكير، از زراره، از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه گفت: سالم بن ابى‌حفصه و اصحابش در نزد آن حضرت مذكور شدند، و زراره گفت كه: ايشان انكار مى‌كنند كه آنان كه با على عليه السلام جنگ كرده‌اند مشرك باشند. بعد از آن، حضرت باقر عليه السلام فرمود كه: «پس ايشان گمان مى‌كنند كه ايشان كافرند». بعد از آن، به من فرمود كه: «كفر، از شرك ديرينه‌تر است». و كفر شيطان را ذكر فرمود، در هنگامى كه خدا به او فرمود كه: سجده كن؛ پس سر باز زد از آنكه سجده كند.

و فرمود كه: «كفر، از شرك ديرينه‌تر است؛ پس هر كه بر خدا جرأت كند، و به آن سبب از اطاعت سر باز زند، و بر گناهان ايستادگى كند، كافر است»؛ يعنى استخفاف‌كننده‌اى است كه كافر است.

٢٨٤٧/ ٤. از او، از عبد اللَّه بن بكير، از زراره، از حمران بن اعين روايت است كه گفت:

امام جعفر صادق عليه السلام را سؤال كردم از قول خداى عز و جل: «إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً»[١]- كه ترجمه آن گذشت-[٢]. و حضرت فرمود كه: «يا آن را مى‌گيرد و به آن عمل مى‌كند، پس او شاكر است، و يا ترك مى‌كند، پس او كافر است».

٢٨٤٨/ ٥. حسين بن محمد، از مُعلّى بن محمد، از حسين بن على، از حمّاد بن عثمان، از عبيد، از زراره روايت كرده است كه گفت: امام جعفر صادق عليه السلام را سؤال كردم از قول خداى عز و جل: «وَ مَنْ يَكْفُرْ بِالْإِيمانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ»[٣]. فرمود كه: «يعنى كارى را كه به آن اقرار كرده، ترك كند. و از جمله آن، اين است كه نماز را ترك كند، بى‌آنكه بيمارى يا شغلى داشته باشد».

و ترجمه آيه اين است كه: «و هر كه كافر شد، و با آنچه ايمان به آن واجب باشد، از اصول و

[١]. انسان، ٣.

[٢]. ما راه را به او نشان داديم، خواه سپاس بگزارد و خواه ناسپاسى كند.

[٣]. مائده، ٥.