روايت كرده است كه گفت: امام محمد باقر عليه السلام را سؤال كردم از قول خداى- تعالى-: «فَمَا اسْتَكانُوا لِرَبِّهِمْ وَ ما يَتَضَرَّعُونَ»[١]؛ يعنى: «پس فروتنى نكردند از براى پروردگار خويش و تضرّع و زارى نمى‌نمودند». و حضرت فرمود كه: «استكانت، خضوع است، و تضرّع، برداشتن دست‌ها است، و تضرّع و زارى به آنها متحقّق مى‌شود».

٣١٢٥/ ٣. محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى، از محمد بن خالد و حسين بن سعيد هر دو، از نضر بن سويد، از يحيى حلبى، از ابوخالد، از مروك مرواريدفروش، از آنكه او را ذكر كرده، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود: حضرت رغبت را ذكر فرمود و در بيان آن، باطن گودى‌هاى كف دست خويش را به سوى آسمان ظاهر نمود. و همچنين رهبت، و پشت كف‌هاى خويش را به سوى آسمان قرار داد. و همچنين تضرّع، و انگشتان خويش را به جانب راست و چپ حركت داد[٢].

تتمّه حديث، و همچنين تبتّل، و يك مرتبه انگشتان خويش را برمى‌داشت و بلند مى‌نمود، و يك نوبت آنها را پست مى‌كرد و فرو مى‌گذاشت. و همچنين ابتهال، و دست خويش را در برابر روى خود به سوى قبله كشيد. و ابتهال به عمل نمى‌آيد تا آنكه يك قطره از آب ديده‌ات روان شود.

٣١٢٦/ ٤. چند نفر از اصحاب ما روايت كرده‌اند، از احمد بن محمد بن خالد، از پدرش، از فضاله، از علا، از محمد بن مسلم كه گفت: شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام كه مى‌فرمود:

«مردى به من گذشت و من در نمازى كه مى‌كردم، به دست چپم دعا مى‌كردم». گفت كه:

اى بنده خدا! به دست راستت دعا كن. گفتم كه: «اى بنده خدا! به درستى كه خداى- تعالى- را بر اين دست چپ حقّى هست، مانند حق آن جناب بر اين دست راست». و فرمود كه: «رغبت آن است كه دست‌هاى خويش را بگشايى و باطن آنها را ظاهر كنى. و رهبت آن است كه دست‌هاى خود را بگشايى و پشت آنها را ظاهر سازى. و تضرّع، جنبيدن انگشت سبّابه دست راست است به جانب راست و چپ. و تبتّل، حركت كردن انگشت سبّابه دست چپ است كه پيوسته به طور تأنّى و مدارايى آن را به سوى آسمان بردارى و فرو گذارى، كه‌

[١]. مؤمنون، ٧٦.

[٢]. و مراد اين است كه نمى‌دانم از اصحاب يمينم يا از اصحاب شمال، و در نزد تو از نيكوكارانم يا از بدكاران. و حركت يك انگشت به طرف راست و چپ، چنان‌كه در دعاى ماه رجب است، اشارت به همين است.( مترجم)