شنيدم از على عليه السلام كه مى‌فرمود، و حال آنكه مردى به خدمتش آمده و به آن حضرت عرض كرده بود كه: چيست كمتر چيزى كه بنده به واسطه آن مؤمن مى‌باشد؟ و كمتر چيزى كه بنده به آن كافر مى‌باشد؟ و كمتر چيزى كه بنده به آن گمراه مى‌باشد؟ حضرت به آن مرد فرمود كه:

«سؤال كردى؟ پس جواب را بفهم. امّا كمتر چيزى كه بنده به آن مؤمن مى‌باشد، آن است كه خداى- تبارك و تعالى-، خود را به او بشناساند. پس او از براى آن جناب، به طاعت اقرار كند، و پيغمبر صلى الله عليه و آله خود را به او بشناساند. پس او از براى آن حضرت، به طاعت اقرار كند، و به او بشناساند امام او را، و حجّت خود در زمين خود، و گواه خود بر خلق خود. پس از براى امام، به طاعت اقرار كند».

عرض كردم كه: يا اميرالمؤمنين! و هرچند كه همه چيزها را نداند، مگر آنچه تو وصف و شرح فرمودى؟ فرمود: «آرى، امّا به اين شرط كه چون مأمور شود، اطاعت كند، و چون نهى و ممنوع شود، باز ايستد. و كمتر چيزى كه بنده به آن كافر مى‌باشد، گمان كسى است كه گمان مى‌كند در باب چيزى كه خداى عز و جل از آن نهى فرموده، كه خدا به آن امر فرموده است، و آن را دينى برپا كند كه بر آن دوستى ورزد، و گمان كند كه مى‌پرستد كسى را كه به آن امر كرده، و جز اين نيست كه شيطان را پرستش مى‌كند. و كمتر چيزى كه بنده به آن گمراه مى‌باشد، آن است كه نشناسد حجّت خداى- تبارك و تعالى-، و گواه او را بر بندگانش، كه خداى عز و جل به طاعتش امر فرموده، و دوستى او را واجب گردانيده است».

عرض كردم كه: يا اميرالمؤمنين! ايشان را از براى من وصف كن. و فرمود كه: «ايشان، آنانند كه خداى عز و جل ايشان را به خود و پيغمبر خود پيوسته، پس فرموده كه: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ»[١]». عرض كردم كه: يا اميرالمؤمنين! خدا مرا فداى تو گرداند! اين مطلب را از براى من روشن ساز. فرمود كه: «ايشان، آنانند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله در آخرين خطبه خويش، در روزى كه خداى عز و جل روح مطهّرش را قبض فرمود، و او را به سوى خويش برد، فرمود كه: به درستى كه من دو امر را در ميان شما وا گذاشتم، كه هرگز بعد از من گمراه نشويد، مادامى كه به آن دو امر چنگ در زنيد، (يا اگر به آنها چنگ درزنيد). و آنها، كتاب خداى عز و جل است، و عترت من، كه اهل بيت منند؛ زيرا كه خداى مهربانِ آگاه،

[١]. نساء، ٥٩؛ اى مؤمنان، از خدا، پيامبرش و اختياردارانتان پيروى كنيد.