قوانين و مقررات جنگ و صلح در اسلام - تقی زاده اکبری، علی - الصفحة ٨١
در پايان اين بحث، ذكر دو نكته داراى اهميت است؛ نخست اينكه مشروعيّت جنگ براى نجات مستضعفان و مظلومان، به مستضعفان مسلمان اختصاص ندارد، بلكه همه ستمديدگان را از هر مذهب و آيينى شامل مىشود، «١» زيرا آنچه از نظر اسلام قبيح است، ماهيّت ظلم است.
از اين رو، پيامبر گرامى اسلام، مسلمانان را به اجابت استغاثه مظلوم، چه مسلمان و چه غير مسلمان، فرامىخواند:
مَن سَمِعَ رَجُلًا يُنادى يا لَلْمُسلمينَ فَلَمْ يُجِبْهُ فَلَيْسَ بِمُسْلِمٍ «٢» هر مسلمانى درخواست كمك كسى را بشنود و به او پاسخ نگويد، مسلمان نيست.
دوم اينكه مشروعيّت مبارزه با ظلم و نجات مظلومان، منوط به درخواست و طلب كمك آنان نيست، و همين كه در اين باره آگاهى حاصل شود و قدرت لازم براى انجام اين مهم موجود باشد، بايد به نجات آنان پرداخت. «٣» به ديگر سخن، آگاهى از ستم، در صورت توانمندى براى نجات ستمديدگان، تكليف آور است. به همين دليل، آيه مجوّز برپايى جنگ براى تحقق اين هدف، داراى چنين قيدى نيست و از اين لحاظ مطلق است. وانگهى، در مواردى بسيار به دليل ظلم و اختناق شديد، چنين امكانى براى ستمديدگان نيست.
٢- ٢. اهداف جنگ دفاعى مشروعيّت دفاع در برابر هجوم نظامى دشمن، به دين و آيينى خاص اختصاص ندارد، بلكه همه دينها و ملّتها آن را مسلّم و غير قابل اجتناب مىدانند، زيرا دفاع حقى است طبيعى كه نه تنها در فطرت آدمى به وديعت نهاده شده، بلكه در نهاد ساير موجودات زنده، هر كدام به نوعى، هست. سنت الهى بر اين است كه هر موجود زندهاى براى ادامه حيات خود بتواند با استفاده از اعضا و جوارح دفاعى يا ساخت سلاح با بهكارگيرى قوه انديشه، از موجوديت و هستى خويش در برابر دشمنان دفاع كند. از اين رو، مشروعيّت دفاع امرى ضرورى و بىنياز از برهان است. در اسلام نيز حقّ دفاع، حقى مشروع است. هدفهاى جنگ دفاعى در اسلام را مىتوان در دو هدف اساسى خلاصه كرد: