تمكّن، شرط وجوب جهاد ابتدايى است، امّا وى در ادامه سخنى دارد كه نشان مى‌دهد كه تمكن و توانايى شرط جواز نيز هست: «هرگاه شمار دشمنان بسيار و شمار مسلمانان اندك باشد، واجب است تا هنگام افزون شدن شمار مسلمانان، انتظار كشيد و آن‌گاه به جهاد دست زد». «١» اگر انتظار كشيدن تا فراهم آمدن توانايى كافى براى جهاد ابتدايى واجب باشد، معلوم مى‌شود كه ترك اين واجب و پرداختن به جهاد، بدون توانايى كافى، مشروع نيست. از سخن علّامه حلّى در قواعد الاحكام نيز استفاده مى‌شود كه تمكن و توانايى مسلمانان، افزون بر شرط وجوب، شرط جواز جهاد ابتدايى نيز هست. «٢» برخى فقيهان اهل سنت گفته‌اند كه جهاد ابتدايى در صورتى مشروع است كه در جنگ اميد به عظمت و پيروزى اسلام و مسلمانان باشد و گرنه جايز نيست، زيرا در اين صورت، هلاكت به دست خود را در پى خواهد داشت. «٣» بديهى است كه چنين اميدى، با داشتن توانايى لازم ممكن است.
٢. شرايط واجب‌ شرايطواجب، شرايطى است كه پس از تحقّق شرايط وجوب جهاد ابتدايى، رعايت آنها در جهاد ابتدايى واجب است و تخلّف از آنها جايز نيست.
١- ٢. دعوت كفّار به اسلام‌ از شرايطى كه واجب است در جهاد ابتدايى مراعات شود، دعوت كفّار- خواه مشركان و خواه اهل كتاب- به محاسن اسلام است. بنابراين، پيش از دعوت كفار به اسلام و امتناع آنان از پذيرش آن، جهاد ابتدايى با آنان جايز نيست. منظور از پذيرش محاسن اسلام، گواهى دادن به وحدانيّت خداوند و رسالت پيامبر (ص) و ديگر اصول دين است. «٤» فقيهان در باره وجوب‌