قوانين و مقررات جنگ و صلح در اسلام - تقی زاده اکبری، علی - الصفحة ١١٠
اساسىترين مباحث آنها، جهاد با مشركان و كافران است. علّامه طباطبائى در ذيل اين آيه و آيه پيش مىنويسد: «در هر دو آيه افزون بر اشاره به وجوب جهاد، مؤمنان به جهاد با اهل كتاب تشويق شدهاند. مخفى نماند اين دو آيه دلالت مىكند كه خداوند متعال انتشار دين اسلام را در عالم بشرى اراده كرده است، پس بايد براى تحقّق آن مجاهدت نمود». «١» در باره مراد از غلبه دين اسلام بر ديگر اديان، دو احتمال غلبه با حجّت و برهان و غلبه با قهر مطرح شده است. در برخى روايات آمده است كه اين غلبه در زمان ظهور حضرت مهدى (عج) تحقّق خواهد يافت «٢» كه بايد آن را غلبه نهايى به حساب آورد. دو احتمال غلبه با برهان و غلبه با قهر با هم منافاتى ندارند؛ هر چند احتمال دوم به دليل استعمال بيشتر مادّه «ظهر» در غلبه با قهر، صحيحتر است و ترجيح دارد. «٣» بنابراين، مىتوان گفت كه مراد از غلبه با قهر، همان گسترش حاكميّت اسلام است كه با جهاد تحقّقپذير است.
آيه دوم: وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَى لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَنِي لَا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً وَمَن كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ «٤» در اين آيه شريفه، خداوند متعال به مؤمنان وعده داده است كه دين مورد پسند آنان يعنى اسلام را در سراسر گيتى حاكم فرمايد. مراد از «تمكين دين» در عبارت «وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَى لَهُمْ» به قرينه آيات بسيارى كه اين ماده در آنها به كار رفته است، «٥» استقرار حاكميت دين اسلام است نه صرف گسترش آن در ميان افراد. ممكن است چنين تصور شود كه اين وعده الهى، تنها با امداد و مصلح غيبى و بدون توسل به اسباب ظاهرى حاصل مىشود،