قوانين و مقررات جنگ و صلح در اسلام - تقی زاده اکبری، علی - الصفحة ٢٦١
در صورتى كه شورشيان داراى تشكيلات باشند كه آنها را تجهيز كرده و دوباره به ميدان گسيل دارد، بعد از پايان جنگ و شكست شورشيان باز هم مىشود از آنان اسير گرفت، چنانكه تعقيب و كشتن فراريان آنها جايز است. در صورتى كه شورشيان داراى تشكيلات نباشند و يا تشكيلات آنها متلاشى شود و در جنگ شكست خورده و صحنه نبرد را ترك كنند، فراريان آنها تعقيب نمىشوند، مجروحانشان كشته نمىگردند و گرفتن اسير از آنان جايز نيست.
دليل اين دو مسئله، سيره امير مؤمنان (ع) در جنگ صفين و جمل مىباشد. طبق روايات و نقلهاى تاريخى متعدد، آن حضرت در خاتمه جنگ جمل دستور داد كه فراريان تعقيب نشوند، مجروحان كشته نگردند، هر كسى سلاحش را بيندازد در امان است و هر كس وارد خانه خود شود در امان است، امّا در صفين دشمنان را مىكشت، چه در مقام حمله بودند و چه در مقام فرار. «١» ٢- ٢. سرانجام اسراى بغات بعد از اينكه افرادى از بغات به نحوى كه بيان شد به اسارت درآمدند و در اختيار رزمندگان و حاكم اسلامى قرار گرفتند چه بايد كرد؟ آيا آزاد مىشوند، حبس مىشوند، به قتل مىرسند، يا حكم ديگرى در باره آنها اجراى مىشود؟ در اينجا احكامى است كه بايد با تفصيل بيشترى به آن پرداخت:
يك- هيچ اسيرى به دليل اسارت و اينكه در زمره بغات در ميدان جنگ حضور پيدا كرده كشته نمىشود. «٢» نقل شده كه اميرالمؤمنين (ع) در صفين به مالك اشتر فرمود:
وقتى اسيرى از اهل قبله به دست آوردى او را نكش، زيرا از اسير اهل قبله نه فديه گرفته مىشود و نه كشته مىشود. «٣»