قوانين و مقررات جنگ و صلح در اسلام - تقی زاده اکبری، علی - الصفحة ٢١٦
- و در برخى روايات به همين معنا به كار رفته است. «١» در اين صورت، فىء قسيم غنيمت جنگى و از آنِ پيامبر (ص) و امامان معصوم پس از او است و برخلاف غنايم، مجاهدان از آن سهمى ندارند. شايان يادآورى است كه نخستين فىء در اسلام به معناى يادشده در غزوه بنىنضير بهدست آمد كه در سال چهارم هجرى رخ داد. در اين غزوه، بى هيچ كشتارى، اموال يهود بنىنضير به پيامبر (ص) اختصاص يافت و حضرت همه آنها را ميان مهاجران و تنى چند از انصار تهيدست تقسيم فرمود. «٢» گذشته از معناى يادشده، مرحوم كلينى به تبع برخى روايات، اموال بهدست آمده با جنگ را فىء و با غنيمت يكى مىداند. «٣» همچنين در برخى روايات، فىء بر همه اموالى كه از كفار به مسلمانان برمىگردد، خواه با جنگ يا بدون آن، اطلاق شده است كه دراين صورت، فىء اعم از غنيمت است. «٤» انفال جمع نَفْل يا نَفَل به معناى زيادى و غنيمت است. به گفته برخى، مراد از انفال در فقه شيعه اموالى است كه مالك مشخص و معينى آنها را با يكى از اسباب ملكيّت مانند حيازت، ارث، بيع، اجاره و مانند آن بهدست نياورده باشد. «٥» به نظر مىرسد كه اين تعريف، ناظر به اكثر مصاديق انفال- مانند زمينهاى موات- است نه همه آنها، زيرا برخى مصاديق انفال- مانند غنايم بهدست آمده بدون اذن امام- ابتدا در تملك كفار است و بعداً از تملك آنها خارج مىشود. به هر حال، انفال در فقه شيعى قسيم غنيمت و اعم از فىء است. اموال بهدست آمده از كفار بدون جنگ (فىء) اعم از منقول و غيرمنقول، زمينهاى موات، سواحل درياها و كناره رودها، قله كوهها، درهها و نيستانها، اموال اختصاصى پادشاهان كافر اعم از منقول (صفايا) و غيرمنقول (قطايع)، غنايم بهدست آمده بدون اذن امام «٦» اعم از منقول و غيرمنقول، ارث بىوارث و معادن از انفال به معناى يادشده به شمار مىروند. «٧» بنا بر فقه شيعه، اين اموال ملك پيامبر (ص) و امامان معصوم (ع) است، زيرا زمام امور مسلمانان را در