قوانين و مقررات جنگ و صلح در اسلام - تقی زاده اکبری، علی - الصفحة ٢٢٦
رو، زمينهاى فتح شده بدون اذن امام و نيز زمينهايى كه هنگام فتح مواتاند، از آنِ امام است. «١» مراد از مِلك بودن زمينهاى مفتوحالعنوه براى مسلمانان اين نيست كه آنها بهصورت مشاع يا شركت مالك رقبه و عرصه اين زمينها هستند، بلكه به گفته بسيارى از فقيهان مراد اين است كه ارتفاع و محصول اين زمينها بنا بر نظر امام در مصالح عمومى مسلمانان مصرف مىشود. «٢» از همينرو، مسلمانان حق فروش يا بخشش يا وقف اين زمينها را ندارند «٣» و حتى برخى معتقدند كه هرچند متصدى تصرف در اين زمينها امام و جانشين اوست و ايندو مىتوانند زمينها را اجاره دهند و حاصل آن را در مصالح مسلمانان مصرف كنند، اما حق فروش رقبه را ندارند. «٤» آرى، مسلمانان مىتوانند ساختمانهايى را كه خود با اذن امام پس از به غنيمت درآمدن زمينها ساختهاند، بفروشند يا ببخشند يا وقف كنند. دراين صورت، حق اولويت استفاده از زمين هم به تبع ساختمانها از فروشنده به خريدار منتقل مىشود. «٥» مستند ملك بودن زمينهاى مفتوح العنوه براى مسلمانان و جايز نبودن خريد و فروش آنها و بودن اذن تصرف در اين زمينها به دست ولى امر، روايات است. حلبى در روايت صحيحى نقل مىكند كه «از امام صادق (ع) پرسيدم: حكم زمينهاى سواد (زمينهاى عراق كه با جنگ فتح شد) چيست؟ امام فرمود: اين زمينها از آنِ همه مسلمانان است؛ كسانى كه امروز مسلماناند و كسانى كه بعداً مسلمان مىشوند و هنوز به دنيا نيامدهاند. پرسيدم: مىتوان اين زمينها را از دهقانان خريد؟ امام فرمود: خريدن زمين از آنها صحيح نيست، مگر به اين شرط كه براى مسلمانان باشد و اگر ولى امر خواست آن را بگيرد، بتواند. پرسيدم: اگر ولى امر زمين را از او