همچنين در سيره آن حضرت مى‌بينيم كه اسرايى را كه ادعاى مسلمانى مى‌كردند آزاد مى‌نمود. از امير مؤمنان (ع) نقل شده كه در روز خندق «فُرات بن حيّان» را كه جاسوس مشركان بود، دستگير كرده، به حضور رسول خدا (ص) آوردند. آن حضرت دستور قتلش را صادر كرد. او گفت من مسلمان هستم. رسول خدا فرمود: «با برخى از شما به جهت اسلامش مدارا كرده، او را به ايمانش واگذار مى‌كنم». «١» همچنين نقل شده است كه رسول خدا (ص) سريّه‌اى را به سوى گروهى از اعراب فرستاد. در اين سريه عده‌اى از اعراب به اسارت درآمدند كه برخى از آنها ادعاى اسلام كردند. آن حضرت [به يكى از آنان‌] فرمود: «چه كسى به نفع تو شهادت مى‌دهد؟» گفت:
«عباد». آن حضرت فرمود: «اى عباد، آيا [شهادت را از زبان او] شنيده‌اى؟» عباد گفت: شنيدم كه شهادت مى‌داد «خدايى جز اللَّه نيست». رسول خدا ايشان را آزاد كرد. «٢» دو- اگر اسير در بحبوحه جنگ دستگير شود و در همان حال اظهار اسلام نمايد، بدون هيچ اختلافى از كشته شدن رهايى پيدا مى‌كند، امّا آيا سه حكم ديگر يعنى «منّ، فداء و استرقاق» در حق او باقى است؟ يعنى آيا مى‌شود او را بدون عوض آزاد كرد يا به صورت برده درآورد يا از او فديه گرفت و يا با اسير ديگر مبادله كرد؟ شكى نيست كه «منّ»- يعنى امام منّت بگذارد و او را بدون دريافت عوض آزاد كند- جايز است. از برخى نقلها استفاده مى‌شود كه آن دو حكم ديگر نيز جايز است. از امام زين‌العابدين (ع) روايت شده:
الْاسيرُ اذا اسْلَمَ فَقَدْ حَقَنَ دَمَهُ وَ صارَفَيْئاً «٣» اسير هنگامى كه مسلمان شد، جانش را حفظ كرده است و جزء داراييهاى مسلمانان قرار مى‌گيرد.
همچنين نقل شده است كه رسول خدا اسيرى را كه مسلمان شده بود با دو نفر از مسلمانان كه به اسارت دشمن درآمده بودند مبادله كرد. «٤»