و مال در جنگ با مشركان يا باغيان به گونه‌اى ويژه» يا «ارزانى كردن جان، مال و توانايى در راه بلند مرتبه ساختن اسلام و بر پا داشتن شعائر ايمان» است. «١» در قرآن كريم، واژه «جهاد» و نيز واژه «قتال» با قيد «فى سبيل الله» مقيّد، و بدين وسيله، از ساير جنگها متمايز شده است. اين قيد نشانگر آن است كه روح و شالوده جنگ و جهاد در اسلام، در راه خدا بودن است. در راه خدا بودن جهاد بدين معنا است كه از نظر اسلام، جنگ بايد براى تحقّق اهدافى به كار گرفته شود كه خداوند متعال معيّن فرموده است.
همين حقيقت، رمز تقدّس و ارزشمندى جهاد و دفاع در اسلام است. در يك جمله مى‌توان گفت: «در راه خدا جنگيدن»، اساسى‌ترين ويژگى جنگ در اسلام است كه صفِ «مؤمنان مجاهد» را از صف «طاغوتيان جنگجو» جدا مى‌كند. قرآن كريم به صراحت به اين مطلب اشاره مى‌كند:
أَلّذينَ آمَنُوا يُقاتِلونَ فى سَبيلِ اللَّهِ وَالّذينَ كَفرُوا يُقاتِلونَ فى سَبيلِ الطَّاغوتِ (نساء: ٧٦)
كسانى كه ايمان دارند، در راه خدا پيكار مى‌كنند و آنان كه كافرند در راه طاغوت.
٢. عادلانه بودن‌ جنگ آن‌گاه كه رنگ تجاوز گيرد، پديده‌اى شرّ و ناميمون است و بزرگ‌ترين بلايى است كه جوامع انسانى را تهديد و نابود كرده است. بيشتر جنگهايى كه تاكنون در جهان رخ داده است، به‌ويژه دو جنگ جهانى اوّل و دوم- كه بيشترين خسارت جانى و مالى را به‌وجود آورده‌اند- چيزى جز تجاوز و ستمگرى نبوده‌اند. ظهور و تبلور تجاوز در چهره جنگ در اين جنگها، بشريّت را از جنگ و خونريزى متنفّر كرده است، امّا در اين ميان، جنگهايى تنها براى دفع تجاوز و مقابله با تجاوزگران به وقوع پيوسته است و از همين رو، داراى قداست و ارزش گشته‌اند. همين دو چهره جنگ، بحث جنگ تجاوزگرايانه يا ستمكارانه و جنگ عادلانه را مطرح كرده است.
جنگ عادلانه جنگى است كه اوّلًا در مقام دفع تجاوز است و ماهيتى دفاعى دارد و ثانياً، از هر نوع ستمگرى، به‌كارگيرى شيوه‌هاى غير انسانى، كشتن غير نظاميان و شكنجه و آزار