شكى نيست كه امام (ره) از نظر نخستين خود برگشته و دست كم در اختصاص اذن به امام معصوم (ع)، ترديد و تأمّل كرده است.
از فقيهان معاصر، آية اللّه خويى معتقد است كه اذن، اختصاص به امام معصوم (ع) ندارد و در زمان غيبت، اذن فقيه جامع الشرايط براى مشروعيّت و وجوب جهاد ابتدايى كافى است. «١» چهار- خداوند متعال جهاد را براى تحقّق اهدافى مشروع تشريع فرموده است. آيا مى‌توان باور داشت كه خداوند متعال در زمان غيبت- كه ممكن است هزاران سال به طول بينجامد- تحقّق اين هدفها را اراده نكرده است؟! آيا مى‌توان گفت كه خداوند سعادت بشر را در زمان غيبت- كه بخشى بسيار از آن در پرتو جهاد فى سبيل الله به‌دست مى‌آيد- نخواسته است؟! «٢» بى‌گمان، جهاد به دليل ارتباطش با جان و مال انسانها بايد در مسير تحقق هدفهاى مشروع و سازگار با ضوابط شرع انجام شود و در زمان غيبت، تنها ولىّ فقيه است كه مى‌تواند اين مهمّ را سامان بخشد.
٢- ١. تمكّن و قدرت‌ از ديگر شرايط وجوب جهاد ابتدايى، تمكّن و قدرت است. جهاد ابتدايى آن‌گاه بر مسلمانان واجب است كه داراى توانايى، سلاح، تجهيزات و امكانات كافى باشند. برخى فقيهان تمكّن و قدرت را جزو شرايط وجوب جهاد ابتدايى نياورده‌اند، ولى ممكن است به‌اين دليل باشد كه اين شرط را مسلّم گرفته يا آن را در بسط يد «٣» به مفهوم عام داخل دانسته‌اند، زيرا از نظر آنان اذن امام عادل مبسوط اليد شرط است.
محقّق حلّى در شرايع الاسلام پس از برشمردن گروههايى كه جهاد با آنان واجب است، مى‌گويد: «اگر آنان جنگ را آغاز كنند، مقابله با آنان واجب است و اگر از آغاز جنگ خوددارى كنند، جنگ با آنان با داشتن قدرت واجب است». «٤» از اين سخن استفاده مى‌شود كه توانايى و