اسراى دشمن به دور است. جنگ در اسلام، داراى اين دو ويژگى است و به معناى واقعى كلمه، عادلانه است. به سخن ديگر، دو ويژگى دفاعى و انسانى بودن جنگ در اسلام، از آن جنگى عادلانه ساخته است. بايسته است پيش از تببين اين دو ويژگى، به دو آيه از قرآن كريم اشاره كنيم كه از آنها مى‌توان استفاده كرد كه اسلام جنگ تجاوزگرايانه را مردود مى‌شمارد:
وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ (بقره: ١٩٠)
و در راه خدا، با كسانى كه با شما مى‌جنگند، نبرد كنيد و از حدّ تجاوز نكنيد كه خدا تجاوزكاران را دوست نمى‌دارد.
در تفسير اين آيه دو احتمال مطرح است؛ احتمال نخست اينكه منظور از «الّذين يقاتلونكم» دشمنانى‌اند كه جنگ را با مسلمانان آغاز كرده‌اند. با اين احتمال، معناى نهى «و لا تعتدوا» اين است كه با كسانى كه به جنگ با شما اقدام نمى‌كنند، نجنگيد. احتمال دوم اين است كه «الّذين يقاتلونكم» كسانى‌اند كه در صحنه پيكار با مسلمانان مى‌جنگند. در اين احتمال، نهى «و لا تعتدوا» نهى از جنگ با غيرنظاميان است. «١» هر يك از دو احتمال را كه برگزينيم، مفاد كلى آيه اين است كه مسلمانان نبايد به جنگ تجاوزگرايانه و ستمكارانه دست يازند؛ هر چند احتمال نخست با ويژگى دفاعى بودن و احتمال دوم با ويژگى انسانى بودن جنگ در اسلام سازگار است.
يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى‌ أَلَّا تَعْدِلُوا إِعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى‌ ... (مائده: ٨)
اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! همواره براى خدا قيام كنيد و از روى عدالت گواهى دهيد.
دشمنى با گروهى، شما را به گناه و ترك عدالت نكشاند! عدالت پيشه كنيد كه به پرهيزگارى نزديك‌تر است.
اين آيه هر چند اختصاص به جنگ ندارد، امّا مفيد اين معنا است كه در اسلام، دشمنى مسلمانان با برخى گروههاى انسانى به هيچ وجه مجوّز عدالت‌گريزى و ستم‌پيشگى نيست و