شرايط وجوب است و مانند ديگر شرايط وجوب، تحصيلش بر مجاهد واجب نيست و بر افرادى كه داراى تخصّص نظامى نيستند، جهاد واجب نيست، امّا به نظر مى‌رسد كه آشنايى به فنون جنگى از مقدمات واجب- يعنى جهاد- و تحصيلش به حكم عقل بر مجاهد مكلّف واجب است. «١» نكته سوم: كاشف الغطاء، نافع و مؤثر بودن مجاهد را در زمره شرايط مجاهدان در جنگ برشمرده است. «٢» احتمالًا مراد وى اين است كه فرد داراى ويژگيهايى مانند شجاعت، رازدارى، صبر و استقامت باشد. اگر اين احتمال را بپذيريم، چنين ويژگيهايى از لوازم شركت در كارزار است نه از شرايط وجوب جهاد. مجاهد براى حضور مؤثر در نبرد، بايد به اين ويژگيها آراسته گردد و آنها را در خود تقويت كند. البته اگر حضور فردى در جهاد ناخواسته باعث زيان روحى مجاهدان شود، شايد بتوان گفت كه حضورش در جهاد جايز نيز نيست.
شرايط جنگ دفاعى‌ پس از بيان شرايط جهاد ابتدايى، اينك اين پرسش مطرح است كه آيا اين شرايط در جهاد دفاعى يا دفاع نيز معتبرند؟ پيش از آن، بيان صورتهاى گوناگونى كه براى دفاع متصوّر است، ضرورى مى‌نمايد:
يك- از نظر زمانى، ممكن است زمان حضور معصوم (ع) يا عصر غيبت باشد.
دو- از نظر مكانى، ممكن است هجوم به سرزمين اسلامى صورت گيرد يا به سرزمين كفر كه گروهى از مسلمانان در آنجا زندگى مى‌كنند.
سه- از نظر نوع حكومت، ممكن است شرعى و اسلامى يا جز آن باشد.
چهار- از نظر گستردگى تجاوز، ممكن است براى دفع آن نياز به بسيج و تجهيز لشكر و تهيه ادوات و ابزار بسيار باشد و ممكن است نيرو و سلاحى اندك كافى باشد و نياز به‌