بخش دوم: ديدگاه كلى اسلام در باره جنگ و صلح‌ فصل اول: ماهيت جنگ و صلح‌ ماهيت جنگ‌ منظور از ماهيت جنگ در اسلام، معناى فلسفى آن نيست تا اين اشكال به ذهن آيد كه جنگ به‌عنوان روشى قهرآميز با استفاده از ابزار و ادوات جنگى، از ديرباز به‌صورت يك پديده ملموس در زندگى بشر وجود داشته است و در نتيجه، ماهيّت جنگ در اسلام و غير آن تفاوتى ندارد، بلكه مراد اين است كه جنگ در ديدگاه اسلام چه ويژگيهايى دارد. بى‌گمان، چرايى تشريع و اهداف جنگ در اسلام، تا اندازه زيادى ويژگيهاى جنگ در اسلام را آشكار مى‌سازد، ولى قطع نظر از بحث هدف و انگيزه كه بدان خواهيم پرداخت، مى‌توان به چهار ويژگى در راه خدا بودن، عادلانه بودن، دفاعى بودن و انسانى بودن اشاره كرد.
١. در راه خدا بودن‌ جنگ در مفهوم خاص- يعنى جهاد- به‌عنوان يك وظيفه و تكليف الهى، جايگاهى بلند در فقه اسلامى دارد و سهمى قابل توجه از «آيات الاحكام» را به خود اختصاص داده است. جهاد در لغت به معناى توان و سختى و در اصطلاح به معناى «به‌كار گرفتن نهايت تلاش و توان در مقابله با دشمن» است. «١» همچنين فقيهان جهاد را چنين تعريف كرده‌اند: «بذل النفس و ما يتوقف عليه من المال فى محاربة المشركين أو الباغين على وجه مخصوص» يا «بذل النفس والمال والوسع فى اعلاء كلمة الاسلام و اقامة شعائر الايمان»، يعنى جهاد، «ارزانى كردن جان‌