بخش سوم: قوانين و مقررات جنگ و صلح در اسلام‌ فصل اول: شرايط جنگ‌ پس از تبيين ماهيّت و اهداف جنگ و صلح در فصول بخش دوم اينك اين پرسش مطرح است كه آيا از نظر اسلام صرف وجود هدف مشروع براى مشروعيّت برپايى جنگ كافى است؟ پاسخ اين است كه از نظر اسلام، هدف مشروع شرط لازم مشروعيّت جنگ هست، امّا شرط كافى نيست. شرايط جنگ با توجه به ابتدايى يا دفاعى بودن و جنگ با بغات متفاوت است. از آنجايى كه بيشتر شرايط به جنگ ابتدايى اختصاص دارد، ابتدا شرايط جنگ ابتدايى و سپس شرايط جنگ دفاعى و در پايان شرايط جنگ با بغات را بيان خواهيم كرد.
شرايط جنگ ابتدايى‌ شرايط جنگ ابتدايى، خود، به شرايط وجوب، شرايط واجب و شرايط مجاهدان تقسيم مى‌شود كه به‌ترتيب مى‌آيد.
١. شرايط وجوب‌ شرايط وجوب جهاد ابتدايى، شرايطى است كه جهاد ابتدايى تنها در صورت تحقّق آنها واجب است. البته ممكن است برخى از اين شرايط، شرط جواز و مشروعيّت جهاد نيز باشد.
شرط جواز، شرطى است كه در صورت نبودِ آن، جهاد ابتدايى مشروع نيست.
١- ١. حضور و اذن امام عادل‌ از شرايط وجوب جهاد ابتدايى نزد فقيهان شيعه، اذن امام عادل مبسوط اليد است. برخى اذن امام عادل را شرط جواز نيز مى‌دانند. بنابراين، از نظر اين گروه، جهاد بدون اذن امام عادل علاوه بر اينكه واجب نيست، مشروع نيز نيست. «١»