سخت تجاوز است كه خود، نوعى دفاع است. «١» شايد بتوان اين مطلب را تفاوتى ديگر ميان قدرت در جهاد ابتدايى و دفاعى دانست، زيرا در جهاد ابتدايى، تمكّن و قدرت شرط وجوب است و تحصيل شرط وجوب بر مكلّفان واجب نيست؛ چنان كه استطاعت شرط وجوب حج است و تحصيل آن واجب نيست. مؤيّد اين احتمال، تفاوتى است كه كاشف‌الغطاء ميان جهاد ابتدايى و دفاعى در تهيّه هزينه و امكانات جنگ و الزام مردم به پرداخت اين هزينه قائل شده است. او معتقد است كه امام مى‌تواند براى دفاع، مردم را به پرداخت هزينه جنگ وادارد، امّا در جهاد ابتدايى چنين اختيارى ندارد. «٢» ٢. شرايط واجب‌ چنان كه گذشت، دعوت كفّار به اسلام، دعوت اهل كتاب به پرداخت جزيه در صورت نپذيرفتن اسلام، و خوددارى از جنگ در ماههاى حرام شرايط واجب در جهاد ابتدايى‌اند. به اتفاق همه فقيهان، هيچ يك از اين شرايط در دفاع شرط نيست. بنابراين، دفاع بدون دعوت كفّار به اسلام و دعوت اهل كتاب به پرداخت جزيه و نيز در ماههاى حرام جايز و واجب است. در همان جا متذكر شديم كه جهاد ابتدايى در محدوده حرم جايز نيست، ولى چون محدوده حرم پس از فتح مكه جزو سرزمينهاى اسلامى است، جهاد ابتدايى در آن محدوده مصداق ندارد. از اين رو، تنها دفاع در اين محدوده متصوّر است. در آيه ١٩١ سوره بقره، «٣» جنگ در محدوده حرم نهى، ولى دفاع استثنا شده است. بدين‌سان، در صورتى كه محدوده حرم مورد هجوم دشمن واقع شود، بايد به دفاع پرداخت.
٣. شرايط مدافعان‌ چنان كه ملاحظه شد، بلوغ، عقل، حرّيت، ذكورت، سلامت جسمانى، توانايى مالى و اذن والدين از شرايط مجاهدان در جهاد ابتدايى‌اند. معناى شرط بودن اين بود كه تنها بر واجدين اين شرايط جهاد واجب است. اينك بحث در اين است كه آيا مدافعان نيز بايد داراى اين شرايط باشند و آيا اين شرايط، شرايط وجوب دفاع نيز هست؟