قوانين و مقررات جنگ و صلح در اسلام - تقی زاده اکبری، علی - الصفحة ٢١٤
اين سخن معلوم مىشود كه اگر كافر حربى جنايتى بر مسلمانان وارد كند و اسلام نياورد، ضامن است.
از مجموع فروع ياد شده بهدست مىآيد كه مسلمانان در جنگ با كافران حربى- خواه جنگ ابتدايى يا دفاع- ضامن جان و مال آنها- خواه نظاميان يا غيرنظاميانى كه سپر قرار گرفتهاند- نيستند و نبايد به آنها غرامتى بپردازند. آرى، بنا بر قول بيشتر فقيهان بايد غرامت (كفاره) مسلمانانى كه سپر قرار گرفتهاند پرداخته شود، اما اين در حقيقت دادن غرامت مسلمان به مسلمان است. همچنين اگر كافران به سرزمين اسلامى هجوم آورند، ضامن خسارتهاى جانى و مالىاى هستند كه بر مسلمانان وارد كردهاند، اما در اينكه آيا در جهاد ابتدايى نيز كافران حربى ضامناند يا نه، دو احتمال وجود دارد؛ احتمال نخست اينكه ضامناند، چون مسلمانان اذن شرعى داشتهاند كه با آنان بجنگند و خسارات آنان بايد جبران شود. احتمال دوم اينكه ضامن نيستند، چون مسلمانان ابتدا جنگ را شروع كردهاند و در حقيقت خود را در معرض اين خسارتها قرار دادهاند.
٢. غرامت در جنگ با بغات خساراتى كه در جنگ با بغات بهوجود مىآيد، يا پيش از شروع نبرد است يا پس از آن يا در حال در نبرد. فقيهان به صراحت گفتهاند كه جبران خسارتهاى مالى و جانى پيش و پس از نبرد برعهده خسارت زننده است، خواه از بغات باشد يا از اهل عدل. «١» علامه حلّى در تذكره اين احتمال را مطرح كرده كه اگر اهل عدل براى متفرق كردن بغات مجبور شوند كه بغات را بكشند يا اموال آنها را ازبين ببرند، اين كار جايز است و مسلمانان ضامن نيستند. «٢» فقيهان همچنين تصريح كردهاند كه در حال نبرد، تنها باغيان ضامن خسارتهاى جانى و مالىاند كه به اهل عدل وارد كردهاند، خواه آحاد بغات اين خسارتها را وارد كرده باشند يا جماعت آنان، ليكن اهل عدل ضامن خسارتهايى كه بر بغات وارد كردهاند، نيستند، زيرا شارع به آنان اذن جنگ داده است. «٣»