قرارداد ذمه به‌گونه‌اى شرط كند كه مخالفت با آنها موجب نقض قرارداد گردد. اگر اهل كتاب اين شرايط را پذيرفتند، مخالفت بعدى آنها موجب نقض قرارداد مى‌گردد، اما در صورتى كه اين شرايط در متن قرارداد نيايد، نقضى در كار نيست، چيزى كه هست ارتكاب آن موارد موجب جارى شدن احكام اسلام بر آنان مى‌گردد. برخى فقيهان نيز معتقدند كه اين موارد از شرايط قرارداد ذمه است و مخالفت با آنان- هرچند در متن قرارداد به آنها اشاره‌اى نشده باشد- منجربه نقض قرارداد ذمه مى‌گردد. براى مثال، برخى آزار نرساندن به مسلمانان و سرقت نكردن اموال آنان، جاسوسى نكردن و پناه ندادن به مشركان را از جمله شرايط برشمرده‌اند.
برخى تصريح كرده‌اند كه اگر اين شرايط در قرارداد آمده باشد، مخالفت با آن منجر به نقض قرارداد مى‌شود و گر نه، مرتكبين اين اعمال مجازات مى‌شوند. نساختن عبادتگاه، نزدن ناقوس و بلند نساختن ساختمانها، مثال ديگرى است. «١» ٣- ٢. آثار قرارداد ذمه‌ اهل كتاب درصورت پايبندى به شرايط قرارداد ذمه از حقوق ذيل برخوردار مى‌شوند:
١- ٣- ٢. باقى ماندن بر دين خود: اهل ذمه مى‌توانند بر دين خود باقى باشند. «٢» از اين رو، مى‌توانند در عبادات و نيز احوال شخصيه مانند ازدواج، طلاق، ارث و مانند آن به شريعت خويش عمل كنند، مگر اينكه اسلام چيزى را ممنوع كرده باشد مانند ارتكاب علنى منكرات ازجمله شرب خمر و ازدواج با محارم.
فقيهان تصريح كرده‌اند كه براى اهل كتاب، ساختن معابد در شهرهاى مسلمانان جايز نيست و درصورت ساختن، والى بايد آنها را خراب كند؛ خواه از شهرهايى باشد كه مسلمانان خود ساخته باشند- مانند كوفه و بصره- يا با غلبه فتح كرده باشند و يا اينكه با اهل كتاب صلح كرده باشند كه زمين از آنِ مسلمانان باشد. اما بنا بر قول مشهور، حفظ معابدى كه پيش از فتح ساخته شده، براى اهل كتاب جايز است. همچنين اگر با اهل كتاب اين‌گونه صلح شده باشد كه زمين از آنِ خودشان باشد و در مقابل، خراج بپردازند و نساختن معابد هم شرط نشده باشد، اهل كتاب مى‌توانند براى خود عبادتگاه جديد هم بسازند. «٣» در مواردى كه اهل ذمه مجاز به داشتن عبادتگاه هستند، هيچ‌كس حق تعرض به آنها را ندارد. «٤»