نافذ دانسته‌اند. «١» به گفته همه فقيهان، مسيحيان و يهوديان اهل كتاب‌اند و مجوسيان ملحق به آنان هستند. «٢» برخى فقيهان معاصر از جمله مقام معظم رهبرى صابئان را نيز از اهل كتاب مى‌دانند. «٣» ٢- ٢. شرايط قرارداد ذمه‌ ١- ٢- ٢. التزام به پرداخت جزيه: از شرايط قرارداد ذمه، التزام اهل كتاب به پرداخت جزيه است. بنا بر قول مشهور، جزيه مقدار معينى ندارد و تعيين آن از اختيارات امام و والى مسلمانان است. «٤» امام مى‌تواند جزيه را بر اشخاص، اراضى يا چيزهاى ديگر وضع كند، اما اگر به‌هنگام انعقاد قرارداد، جزيه را بر يكى از موارد يادشده تعيين كرد، به دليل لزوم وفاى به شرط نمى‌تواند آن را تغيير دهد. «٥» كودكان، ديوانگان، زنان و به قولى بردگان و كم‌خردان از پرداخت جزيه معاف‌اند. جز افراد يادشده، از ديگران حتى رهبانان، زمينگيران و فقيران جزيه گرفته مى‌شود و فقيران تا زمان توانگرى مهلت دارند. «٦» به‌گفته بيشتر فقيهان، جزيه سال به سال و در پايان هر سال گرفته مى‌شود. از اين رو، اگر ذميان پيش از پايان سال يا پس از پايان آن و پيش از دادن جزيه اسلام بياورند، جزيه از آنان ساقط مى‌شود. «٧» برخى فقيهان معتقدند كه اثبات گرفتن سال به سال جزيه با نصوص، بسيار مشكل است و قول صحيح اين است كه اختيار اين امر به‌دست امام است و او مى‌تواند بر اساس مصلحت، ساليانه يا چند سال يكبار جزيه بگيرد. «٨» اگر اهل كتاب از پرداخت جزيه سر باز زنند، قرارداد ذمه را نقض كرده‌اند. «٩»