رسول خدا (ص) خود در جنگ احد به شدّت مجروح شد، «١» به‌طورى كه نماز را نشسته به‌جا آورد. امير المؤمنين (ع) در جنگ احد نود زخم برداشت كه گويا شانزده زخم، كارى بود و معالجه و مداواى آنها بسيار مشكل مى‌نمود «٢» و دو زن به نامهاى ام سليم و ام عطيّه- كه مجروحان را مداوا مى‌كردند- از معالجه او اظهار عجز كرده و از اينكه آن حضرت در اثر اين همه زخم بى‌تابى نمى‌كند در شگفت بودند. «٣» آن حضرت در جنگهاى ديگر نيز زخمهاى فراوان برداشت، به‌طورى‌كه نقل كرده‌اند هنگامى كه بعد از شهادت آثار زخمها را در بدن مبارك شمردند، از فرق سر تا پا به هزار رسيد. «٤» ١- ١. معالجه مجروحان‌ در گذشته كه تشكيلات منظمى به نام بهدارى وجود نداشته است، وظيفه مداواى مجروحان را زنها به عهده مى‌گرفتند. در نقلهاى متعدّد تاريخى مشاهده مى‌كنيم كه زنها وظيفه آبرسانى و مداواى مجروحان را به عهده داشته‌اند. واقدى نقل مى‌كند كه در احد، چهارده نفر از زنان از جمله فاطمه (س)، دختر رسول خدا (ص)، حضور داشتند و مواد غذايى و آب حمل مى‌كردند و مجروحان را مداوا مى‌نمودند. «٥» همچنين در روايت آمده است كه رسول خدا در جنگ زنها را همراه مى‌برد تا مجروحان را معالجه كنند. «٦» گاهى مثل امروز جايگاه خاصّى براى اين امر در نظر مى‌گرفتند و خيمه‌اى برمى‌افراشتند؛ چنان‌كه در جنگ خندق خيمه‌اى در مسجد براى‌