قوانين و مقررات جنگ و صلح در اسلام - تقی زاده اکبری، علی - الصفحة ٢٢٤
جنگ مىبرد و از غنايم سهمى به آنان نمىداد، بلكه عطا و بخششى ارزانى مىداشت». «١» بردگان و كفار در صورتى مستحق دريافت رضخاند كه بهترتيب از طرف مولى و امام اذن حضور در جنگ را دارا باشند. «٢» پنج- صفاياى غنايم: مراد از صفاياى غنايم- كه در روايات «صفوالمال» تعبير شده- اموال فاخر و ارزشمندى است كه در غنايم وجود دارد. امام مىتواند پيش از تقسيم غنايم، اين اموال را براى استفاده خود بهعنوان امام مسلمانان برگزيند «٣» و يا جزو اموال حكومت اسلامى قرار دهد، زيرا برخى از اين اموال مانند جواهرات فاخر و گرانقيمت قابل تقسيم نيستند و دادن آنها به بعضى از مجاهدان و محروم كردن بعضى ديگر، موجب اختلاف و كنيهورزى مىشود. «٤» مستند اين حكم، افزون بر سيره پيامبر (ص)- كه در جنگها برخى اموال را براى خود برمىگزيد «٥»- روايات متعددى است. براى نمونه، در روايتى از امام صادق (ع) آمده است كه «ما مردمى هستيم كه خداوند اطاعت از ما را واجب كرده است، انفال و صفوالمال (مال فاخر و برگزيده) از آنِ ماست». «٦» اگر امام اين اموال را اختيار نكند و برنگزيند، قهراً جزو غنايمى است كه ميان رزمندگان تقسيم مىشود.
شش- خُمس: پيش از تقسيم غنايم، به استناد آيه خمس، امام همچنين بايد خمس غنايم را جدا كند تا به مصرف تعيين شده خود برساند. بىگمان، غنايم فاخر (صفوالمال) پيش از اخراج خمس برداشته مىشود، امّا در اينكه اخراج خمس بر جعائل، سلب، رضخ و هزينه نگهدارى غنايم مقدم است يا اينها بر خمس، اختلاف است. برخى با استناد به آيه خمس و اينكه بر موارد يادشده غنيمت اطلاق شده، گفتهاند كه خمس مقدم است، و برخى معتقدند كه اين موارد بر خمس مقدم است. نويسنده جواهرالكلام پس از بيان اين اختلاف معتقد است كه جعائل، سلب و هزينه نگهدارى بر خمس، و خمس بر رضخ مقدم است، زيرا رضخ نيز