قوانين و مقررات جنگ و صلح در اسلام - تقی زاده اکبری، علی - الصفحة ٢٠٧
پابرجاست. «١» از اين رو، براى اينكه دريابيم كه مقابله به مثل در چه اقداماتى جايز نيست، بايد ادله اقدامات ممنوع را بررسى كنيم و ببينيم كه از دو قسم يادشده (مثله كردن و استفاده از سم) هستند يا نه.
٢. خدعه و فريب فقيهان، جملگى، فريب و خدعه را در جنگ جايز مىدانند. «٢» مستند اين حكم روايت مشهور «الْحَرْبُ خُدْعَةٌ» است كه از پيامبر (ص) نقل شده است. «٣» فريب دو گونه است؛ فريب گفتارى و فريب رفتارى. اساس فريب گفتارى، انتشار اخبار نادرست براى گمراه كردن و فريب دادن دشمن است. مستند عام جواز گفتن اخبار نادرست در جنگ، روايتى است از امام صادق (ع) كه در آن دروغ گفتن به قصد فريب دشمن در جنگ را از مستثنيات بازخواست خداوند از دروغگو برمىشمارد. «٤» فريب گفتارى گاه به قصد كشتن دشمن است، چنانكه اهل سنت روايت كردهاند كه «چون عمرو بن عبدود در جنگ خندق با على (ع) روبهرو شد، گفت: اى پسر برادر، كشتنت را دوست ندارم. حضرت در پاسخ فرمود: اما من دوست دارم تو را بكشم.
عمرو خشمناك شد و بر على (ع) هجوم آورد. حضرت فرمود: به ميدان نيامدهام كه با دو نفر بجنگم. عمرو به پشت سر نگاه كرد و حضرت بر او يورش برد و با شمشير زد. عمرو گفت:
مرا فريفتى، حضرت فرمود: جنگ، نيرنگ است». «٥» فريب گفتارى گاه براى ترساندن دشمن است، چنانكه در جنگ خندق به پيامبر (ص) خبر رسيد كه بنىقريظه به ابوسفيان پيغام دادهاند كه هرگاه شما با محمد روبهرو شديد، شما را يارى و حمايت مىكنيم. پيامبر (ص) برخاست و فرمود: «بنى قريظه به ما پيغام دادهاند كه هرگاه با ابوسفيان روبهرو شويم، مارا يارى و حمايت خواهند كرد». اين سخن پيامبر (ص) به ابوسفيان رسيد و گفت: يهود خيانت كرد. آنگاه به محاصره مسلمانان خاتمه داد. «٦»