قوانين و مقررات جنگ و صلح در اسلام - تقی زاده اکبری، علی - الصفحة ١٨٢
لِقِتالٍ» اند. مراد از اين دسته، كسانىاند كه موقتاً از جنگ كنارهگيرى مىكنند و تغيير موضع مىدهند تا خود را براى نبردى مجدد آماده كنند. اين كنارهگيرى موقت ممكن است براى رفتن به مكانى وسيع يا مرتفع، يافتن آب براى رفع عطش، تعمير سلاح و تجهيزات و مانند آن باشد. «١» كنارهگيرى موقت و تغيير موضع، فرار نيست و به همين دليل هم حرمت ندارد؛ هرچند در ظاهر پشت كردن به دشمن و فرار بنمايد.
حالت سوم- پيوستن به همرزمان: دسته دوم كه در آيه يادشده استثنا شدهاند، «مُتَحَيِّزَاً إلى فِئَةٍ» مىباشند. مراد از اين دسته، كسانىاند كه قصد پيوستن به گروهى از همرزمان را دارند تا با كمك آنان، با دشمن، بهتر و مؤثرتر بجنگند. فقيهان تصريح كردهاند كه فرقى نمىكند كه اين گروه، اندك باشند يا زياد، چيزى كه هست بايد آن فئه- گرچه با انضمام دسته يادشده- براى يارى خواستن شايسته باشند. «٢» از اين رو، پيوستن به گروهى كه به دليل بيمارى و مانند آن اين شايستگى را ندارند، جايز نيست.
پرهيز از سستى و اختلاف مجاهدان بايد در ميدان نبرد از سستى در انجام وظايف و اختلاف بپرهيزند، زيرا در اين صورت، زمينه غلبه دشمن و شكست خود را فراهم كردهاند. خداى متعال در آيه ١٥٢ سوره آل عمران، سستى و اختلاف را از عوامل شكست مسلمانان در جنگ احد برمىشمارد و كسانى را كه سستى و اختلاف كردند، سرزنش مىكند:
و [در نبرد احد] قطعاً خدا وعده خود را با شما راست گردانيد: آنگاه كه به فرمان او، آنان را مىكشتيد، تا آنكه سست شديد و در كار [جنگ و بر سر تقسيم غنايم] با يكديگر به نزاع پرداختيد ... از شما درگذشت و خدا نسبت به مؤمنان تفضّل دارد.
از جمله «لَقَدْ عَفا عَنْكُمْ» (خدا از شما درگذشت) فهميده مىشود كه سستى و اختلاف و تنازع، گناه و حرام است و خداوند به دليل تفضلش نسبت به مؤمنان، از مجاهدان جنگ احد- كه سستى و اختلاف كردند- درگذشته است.