قوانين و مقررات جنگ و صلح در اسلام - تقی زاده اکبری، علی - الصفحة ١٢٤
از نظر اين گروه بر خلاف دسته نخست، شرط صحّت جهاد نيست، بلكه شرط كمال و استحقاق ثواب است. شهيد اوّل در قواعد، واجب را به دو دسته تقسيم مىكند و جهاد را جزو دستهاى مىداند كه غرض اهمّ شارع از آن، تحقّق و ظهورش در خارج است بر خلاف دستهاى كه غرض مهمتر شارع، تكامل نفس و كسب معرفت بيشتر و روى آوردن به خداوند متعال است. «١» با توجه به اختلاف نظر موجود در بحث توصّلى و تعبّدى بودن جهاد، شايسته است در پايان به بحثى كه در اصول فقه مطرح است، اشاره كنيم. اگر امرى از شارع صادر شود و تعبّدى و توصلى بودنش مورد ترديد باشد، بايد به مقتضاى اصل عمل كرد و اصل، توصّلى بودن است، زيرا هرگاه شارع درصدد باشد كه تمام آنچه را كه در برآورده شدن غرضش نقش دارد بيان كند، ولى در همان حال سكوت اختيار كند و قرينهاى بر لزوم قصد قربت نياورد، معلوم مىشود كه قصد قربت در غرض شارع نقشى ندارد و گرنه سكوتش، نقض غرض و خلاف حكمت است. «٢» ٢. جنگ دفاعى جنگ دفاعى يا دفاع، جنگى است كه مسلمانان براى دفع هجوم نظامى كافران- اعم از اهل كتاب يا غير آن- به سرزمينهاى اسلامى بدان دست مىيازند. دفاع نيز مانند جنگ ابتدايى واجب كفايى است. «٣» از اينرو، هرگاه گروهى كه شمارشان براى دفع هجوم دشمن كافى است به دفاع برخيزند، وجوب دفاع از ديگران ساقط است. دليل وجوب دفاع افزون بر عقل و سيره پيامبر اكرم (ص)، آياتى از قرآن كريم ازجمله آيه ذيل است:
وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ «٤» «قاتلوا» فعل امر است كه بر وجوب دلالت دارد. بنا بر دلالت اين آيه، جنگ با كسانى كه با مسلمانان مىجنگند، واجب است.
ادلّه كفايى بودن وجوب دفاع، همان ادلّه كفايى بودن وجوب جهاد ابتدايى است كه گذشت. همچنين مواردى كه دفاع واجب عينى مىشود، همان مواردى است كه در جهاد