قوانين و مقررات جنگ و صلح در اسلام - تقی زاده اکبری، علی - الصفحة ١٢٣
رضايت الهى قصد شود نه تسلط بر اموال و اعراض مردم». «١» توضيح اينكه در قرآن كريم همواره جهاد و قتال با قيد «فى سبيل الله» آمده است. «٢» در روايات نيز ارزش و ثواب جهاد و كشته شدن، بر جنگيدن و كشته شدن در راه خدا مترتّب شده است. «٣» بنابراين، آنچه بر رزمنده مسلمان واجب است، جهاد در راه خدا است نه مطلق جنگيدن. با اين احتمال، قيد «فى سبيل اللّه» نشانگر تعبّدى بودن جهاد است، ولى اين احتمال نيز هست كه اين قيد، قيد مشروعيّت برپايى جهاد باشد، به اين معنا كه جهاد آن گاه مشروع است كه براى خدا باشد. با اين احتمال نمىتوان به تعبّدى بودن جهاد استدلال كرد، مگر اينكه اين قيد، هم قيد مشروعيّت جهاد باشد و هم نشانگر تعبّدى بودن آن، زيرا اين دو احتمال با يكديگر سازگارند.
قدر مسلّم اين است كه ثواب اخروى جهاد، منوط به داشتن قصد قربت است، امّا سخن در اين است كه جز ثواب اخروى، آثارى ديگر نيز بر تعبّدى بودن جهاد مترتّب است يا نه؟
برخى فقيهانى كه جهاد را واجب تعبّدى مىدانند، به آثارى ديگر تصريح كردهاند. براى مثال، در كتاب جهاد الامّة آمده است: «بر اين اساس (تعبّدى بودن جهاد)، آثار جهاد بر قصد قربت به خداوند متعال مترتّب است. بنابراين، بر فاقد اين قصد [در صورت كشته شدن] عنوان شهيد صدق نمىكند و بايد او را غسل داد و كفن كرد. همچنين، براى اين شخص، سهمى از غنايم نيست، مگر اينكه براى او اجرت تعيين شده باشد؛ چنان كه براى فرد غير مسلمان تعيين مىشود». «٤» در برابر تعبّدى بودن جهاد، گروهى آن را واجب توصّلى مىدانند. جز كاشف الغطاء كه نظرش بيان شد، شهيد اوّل در القواعد والفوائد، و محمد جواد حسينى عاملى در مفتاح الكرامه و محمدجواد مغنيه در فقه الامام الصادق بدين مطلب تصريح كردهاند. «٥» قصد قربت