دو- روايات: معتقدان به اصالت صلح در استدلال به روايات براى اثبات نظر خود، دو راه سلبى و ايجابى در پيش گرفته‌اند. در شيوه سلبى مى‌گويند كه در تمامى رواياتى كه به آنها براى مشروعيّت جهاد ابتدايى استناد مى‌شود، كفر علت مشروع بودن جهاد ابتدايى قلمداد نشده است. اينان در روش ايجابى و اثباتى معتقدند كه از برخى روايات مى‌توان استفاده كرد كه عدوان علت مشروع بودن جنگ است نه كفر. از بارزترينِ اين روايات، رواياتى است كه در آنها پيامبر (ص) به هنگام اعزام مجاهدان به جنگ، آنان را از كشتن پيرمردان، زنان و كودكان نهى مى‌فرمايد. به ظاهر، ملاك نهى از كشتن اين افراد، آن است كه غالباً با مسلمانان نمى‌جنگند. اگر كفر علت مشروع بودن جهاد و كشتن مى‌بود، اين گروه نيز چون كافرند، مى‌بايست كشته مى‌شدند. «١» اينك پس از بيان دو نظريه اصالت جنگ و اصالت صلح، به نتيجه‌گيرى مى‌پردازيم.
نتيجه‌گيرى‌ با بيان دو نظريه اصالت جنگ و اصالت صلح روشن شد كه مهم‌ترين ادلّه صاحبان دو نظريه، آيات شريفه جنگ و صلح است. چنان كه گذشت، تحليل اساسى معتقدان به اصالت جنگ اين است كه دو آيه سيف و جزيه بيانگر روابط مسلمانان با غير مسلمانان است؛ آيه سيف در باره مشركان و آيه جزيه در باره اهل كتاب. اينان هر آيه‌اى ديگر را كه با اطلاق اين دو آيه ناسازگار است، منسوخ مى‌دانند. تحليل اصلى معتقدان صلح نيز اين است كه نسخ راه حلى مناسب براى جمع ميان مفاد آيات مطلق و مقيّد نيست، زيرا خلاف اصل و نيازمند به دليلى استوار است و اگر راه حلّ مناسب‌تر و منطقى‌ترى براى جمع ميان مفاد اين آيات يافت شود، نبايد بدان متوسل شد. راه حل منطقى اين است كه آيات مطلق بر آيات مقيّد حمل شوند.
بنابراين، جنگ در چارچوب آيات مقيّد مشروع است.
اينك پس از آشنايى با دو نظريه فوق، احتمال سومى را مطرح مى‌كنيم كه شايد راه حلّ مناسبى براى جمع ميان آيات مطلق و مقيد جنگ از يك سو و آيات جنگ با آيات صلح از