داورى كنند و گويند سپاس خداى را كه پروردگار جهانيان است، چه بسا افرادى رسوا و بسا كسانى كه پوشيده‌اند، بعضى در هلاكت و برخى رستگارند، و بسا كسانى كه در عذابند و گروهى كه در رحمتند، پس اى كاش مى‌دانستم حال من و تو آن روز چگونه است، اين است آنچه باعث برهم زدن لذتها و بريدن شهوتها و كوتاهى آرزوها و بيدارى خفتگان، و هشدار غفلت‌زدگان مى‌شود.

خداوند ما و شما را بر اين خطر بزرگ كمك و يارى كند و موقعيت دنيا و آخرت را همان طورى كه در دل پرهيزگاران است در دل ما نيز قرار دهد.

عمر بن عبد العزيز خطبه‌اى ايراد كرد. پس از آن كه حمد و ثناى الهى را بجا آورد، خطاب به مردم گفت: اى مردم شما را بيهوده نيافريده‌اند، و مهمل وانگذاشته‌اند، و محققا شما روزى بازمى‌گرديد. خداوند در آن روز همه را جمع مى‌كند. تا ميان شما داورى كند و خوب و بد را جدا سازد، پس آن بنده‌اى بيچاره و بدبخت است كه خداوند او را از رحمتش كه همه چيز را فرا گرفته و بهشتى كه پهنايش به اندازه آسمانها و زمين است، محروم كند، و تنها براى كسانى فردا ايمن است كه بيمناك بوده، تقوا داشته و اندك را به زياد، و فانى را به باقى و بدبختى را به خوشبختى نفروخته‌اند. آيا نمى‌بينيد كه در ميان گذشتگان گروهى در هلاكتند، و پس از شما گروهى را جاودانه به جاى خود خواهند گذاشت. آيا شما نمى‌بينيد كه هر روز بامداد، و شامگاه گروهى رهسپار به جانب خدا را تشييع مى‌كنيد، كه مرگشان فرا رسيده و آرزوهايشان قطع شده است و آنها را در زير خاك تيره بدون بستر و بالش نرم مى‌گذاريد. از همه چيز بريده و از دوستان جدا و رو در روى حساب قرار گرفته‌اند! سوگند به خدا من اين سخن را به آن خاطر نمى‌گويم كه در شما گناهان بيشتر از خودم سراغ دارم، و ليكن اينها سنتهاى عادله الهى است كه ما را امر به طاعت و نهى از معصيتش فرموده است، و من براى خود، و شما طلب مغفرت مى‌كنم، آنگاه آستينش را روى صورتش گذاشت و شروع كرد به گريه كردن آنقدر گريست كه محاسنش تر شد، و ديگر به آن‌