مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٢٠٩ - آثار بزرگان

خدا را بگويى، براى تو بهتر خواهد بود. بسا كلمه‌اى كه باعث بناى كاخى در بهشت شود. و آن كه قادر بر دست آوردن گنجى از گنجهاست در عوض كلوخ بى‌سودى را برداشته است، چه زيانكارى كه زيانش آشكار است! و اين است داستان كسى كه ذكر خدا را ترك گفته و به چيز مباح بى‌فايده‌اى سرگرم است كه هر چند گناهى مرتكب نشده، اما سود كلانى را با ترك ذكر خدا از دست داده است زيرا مؤمن سكوتش جز به انديشه، و نگاهش جز به عبرت، و سخنش جز به ياد خدا نبايد باشد.

رسول خدا ٦ فرمود: سرمايه بنده خدا اوقات عمر اوست، (٢) هر گاه اين عمر را صرف چيز بى‌فايده كند و اجر و ثوابى براى خود اندوخته نسازد پس سرمايه را ضايع كرده است. و براى همين است كه آن گرامى فرمود: از برجستگى اسلام يك شخص، ترك سخن بى‌فايده است. (٣) ابو ذر- خدايش از او خوشنود باد- مى‌گويد: پيامبر خدا ٦ به من فرمود: آيا مى‌خواهى به تو بياموزم آن كارى را كه انجامش براى انسان كم زحمت و سبك است امّا ارزش در ميزان بسى سنگين! عرض كردم: آرى يا رسول الله!- درود خدا بر تو- فرمود: سكوت، حسن خلق و ترك سخن بى‌فايده. (٤) چون اوقات عمر انسان سرمايه اوست. پس اگر آن را ضايع كرد، زيانكار است، بنا بر اين شايسته است كه سخن مباح بى‌فايده نگويى تا چه رسد به سخنان ديگر. بسا اوقاتى كه انسان با فاميل و خويشاوندان نشسته و مشاهدات سفرهاى خود را- از كوهها، رودها، رويدادها و آنچه از خوراك و پوشاك نظرش را جلب كرده- بازگو مى‌كند، در صورتى كه اين چيزها را اگر نگويد گناهى مرتكب نشده است و اگر بگويد سودى نبرده است، و هر چند كاملا دقت كند كه چيزى به گفته‌هاى خود نيفزايد و يا كم نكند، و خودستايى و غيبت كسى نكرده باشد، با اين همه، وقت را ضايع كرده است، و كى كه از آفتها و خلافها مى‌توان مصون بود! و بسا كه از ديگرى چيزى را بپرسى كه هيچ فايده‌اى ندارد،