مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ١٩٥ - تهذيب اخلاق

نكردى؟ گفت: آن كس كه سزاوار آتش دوزخ بود، ولى آن آتش با خاكستر مصالحه شد، نبايد خشمگين شود.

از كسى در مورد حسن خلق پرسيدند؛ گفت: ده تاست: كمتر مخالفت امر خدا كردن، خوش انصاف بودن، لغزشهاى ديگران را ناديده گرفتن، بديهاى ديگران را به چشم نيكى ديدن، عذر و پوزش ديگران را پذيرفتن در ناملايمات، تحمل داشتن، به هشدار نفس لوّامه توجّه كردن، به جاى عيبجويى از ديگران تنها به شناخت عيبهاى خود پرداختن، براى خرد و كلان گشاده رو بودن و با زير دست و بالا دست خود به نيكى سخن گفتن.

از ديگرى راجع به حسن خلق پرسيدند، گفت: كمترين مرتبه‌اش تحمّل ناملايمات و ترك مجازات و انتقام، و دلسوزى به ستمگر و طلب آمرزش و مهربانى به اوست.

نقل كرده‌اند كه امير المؤمنين (ع)، غلامش را صدا زد، جواب نداد، دوباره صدا زد، و بار سوّم صدا زد، باز هم جواب نداد، خود آن حضرت به سراغ او رفت، ديد، عمدا بى‌اعتنايى كرده است، فرمود: غلام! آيا نشنيدى؟ عرض كرد: چرا.

فرمود: پس چه چيز باعث جواب ندادنت شد؟ عرض كرد: چون از مجازات شما خودم را در امان ديدم، تنبلى كردم. فرمود: برو، تو را در راه خدا آزاد كردم. (٢٦) گويند: سزاوار است كه انسان با خودش بگويد: خدا با من است، خدا ناظر و شاهد بر اعمال من است. پس آن كه خدا با اوست، پس ناظر و شاهد اعمال او نيز هست، بنا بر اين شايسته نيست كه مرتكب گناه شود.

ابن عباس- كه خدايش از او راضى باد- مى‌گويد: رسول خدا ٦ فرمود: هر كس شكمش پرباشد، نمى‌تواند وارد ملكوت آسمانها و زمين شود. (٢٧) گفتند: يا رسول الله! چه كسى از همه مردم بهتر است؟ فرمود: آن كه كم بخورد و كم بخندد، و به مقدار لباسى كه بدنش را بپوشاند، راضى باشد. (٢٨) پيامبر ٦ فرمود: بپوشيد، بخوريد و بنوشيد در حدّ نصف ظرفيّت‌