روزى كه زمين به غير اين زمين و آسمانها مبدّل گردد، و براى خداوند يكتاى غالب آشكار گردند. (٥) روزى كه كوهها در آن روز بسختى برافشانده شوند و به صورت ساده و هموار واگذارده شوند و در آنها كجى و برآمدگى مشاهده نكنى (٦) روزى كه كوهها را جامد مى‌پندارى در حالى كه همچون ابرها روانند، روزى كه آسمان شكافته شود و چون روغن زيتون، گلگون شود، آن روز از گناه هيچ انس و جنّى نپرسند، روزى كه سخنوران را از سخن گفتن باز دارند، و از جرم كسى نپرسند، بلكه به موهاى پيشانى و قدمها گرفته شوند، روزى كه هر كسى هر عمل خيرى كه كرده است پيش روى خود ببيند، و عمل بدى كه كرده دوست دارد تا بين او و عملش مسافتى طولانى فاصله افتد، روزى كه هر كس به آنچه آماده كرده است آگاه بوده و به آنچه قبل و بعد از خود فرستاده است مى‌نگرد، روزى كه زبانها لال مى‌شود، امّا اعضاى بدن سخن مى‌گويند، روزى كه يادش سرور انبيا را پير كرد، زيرا وقتى كه از آن بزرگوار پرسيدند: يا رسول اللَّه! مى‌بينيم كه پير شده‌ايد؟ فرمود: سوره‌هاى: هود، واقعه، مرسلات، عم يتسائلون و اذا الشّمس كوّرت مرا پير كردند (٧)! پس اى قارى قرآنى كه مرتكب گناهى! تنها بهره تو از قرآن خواندن، آن است كه كلمات و حروف را مى‌جوى و زبانت را بدان مى‌جنبانى! اگر تو در باره آنچه مى‌خوانى بينديشى، هر آينه سزاوارتر خواهى بود به رنج و مرارت از دست آنچه كه سرور و سالار بشر ٦ را پير كرده است، و هر گاه به تنها حركت دادن زبان بسنده كنى، از نتيجه قرآن بى‌بهره مانده‌اى، روزى كه بهانه‌ها پذيرفته نشود، و رازها فاش شوند، و پنهانيها بر ملا شوند و اسرار از پرده بيرون بيفتد، روزى كه چشمها به گودى افتد و صداها خفه شود، و توجّه به ديگران اندك، كارهاى نهانى آشكارا و خلافها هويدا شود. روزى كه بندگان سوق داده مى‌شوند در حالى كه گواهان به همراه ايشانند، خردسال را پير، و بزرگ سال را از خود بيخود مى‌كند، آن روز وسايل سنجش اعمال برقرار و نامه‌هاى اعمال باز گشوده شوند، و