شد، آيا او نطفه‌اى نبود از آب گنديده‌اى كه ريخته شود (٣)؟» بنا بر اين، در آفرينش انسان، با شگفتيهاى فراوان و تركيبات گوناگون اعضا، از عجايبى است كه به عجايب برانگيختن و دوباره زنده كردن او افزوده مى‌شود، پس آن كسانى كه اينها را در آفرينش و قدرت خدا مى‌بينند از قدرت و حكمت او بعيد مى‌شمارند و انكار مى‌ورزند؟ پس اگر ايمان تو ضعيف است، ايمانت را با نگرش به خلقت نخستين و آفرينش اوّلين، تقويت كن! زيرا جهان دوّم [و عالم آخرت‌] مانند اين عالم بلكه از آفرينش اوّل آسانتر است (٤) و اگر ايمانت قوى است پس موارد ترس و خطرات را از دل خود بگذران! و بيشتر فكر كن و بينديش تا از دلت آرامش و قرار را بگيرد و براى حضور در پيشگاه حق تعالى آمادگى پيدا كنى.

نخست در باره آنچه گوش اهل قبور را مى‌رنجاند يعنى شدّت دميدن در صور، بينديش! كه آن غرّشى است كه باعث شكافتن قبرها از ناحيه سر مردگان مى‌شود و همه آنان يكباره از جاى خود حركت مى‌كنند، و با خود تصوّر كن كه تو نيز از جا بلندشده‌اى سر و صورت و اندامت از سر تا پا آلوده به خاك قبر دگرگونه از شدّت نعره حيرت زده چشمها به طرف صدا خيره شده، و همه مردم از قبرهايى كه مدّتى دراز مبتلا بودند، و ترس و وحشت آنها را از پا در آورده علاوه بر تمام غم و اندوهها و سختى حالت انتظار، اكنون يك باره از جا بلند شده‌اند! همان طورى كه خداى متعال مى‌فرمايد: «و در صور دميده شود، پس تمام كسانى كه در آسمانها و در زمين‌اند، جز آن كسانى كه خدا بخواهد، از خود بيخود شوند، سپس ديگر بار در صور دميده شود پس ناگاه آنان بپا خاسته و مى‌نگرند. (٥)» و نيز مى‌فرمايد: «چون در صور دميده شود، پس آن است كه آن روز دشوار و بر كافران آسان نيست (٦).» و باز فرموده است: «و مى‌گويند: كى باشد اين وعده اگر شما راستگويانيد، انتظار نمى‌برند، مگر يك فريادى را كه ايشان را فرا خواهد گرفت در حالى كه ايشان دشمنى مى‌ورزند، پس نمى‌توانند وصيّت كنند و نه مى‌توانند نزد خاندانشان برگردند، و در صور دميده شود، پس ناگاه آنان از قبرها به سوى‌