مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٤٢٩ - محاسبه نفس

و نيز فرموده است:

«سپس به هر نفسى آنچه را اندوخته است به طور كامل مى‌دهند، و به ايشان ستم نمى‌شود (٥).» و فرموده است:

«روزى كه هر كسى آنچه را كه از خوبى انجام داده و آنچه را كه از بدى انجام داده است، مى‌بيند، آرزو مى‌كند كاش ميان او و عملش مسافت دورى بود، و خداوند شما را از خود مى‌ترساند (٦) ...» و مى‌فرمايد:

«و بدانيد كه خداوند آنچه در باطن شماست مى‌داند، پس از او بترسيد (٧).» پس اهل بصيرت را هشدار داده است كه خداوند در كمين است، و آنان در پاى حساب محاسبه مى‌شوند و از خطورهاى قلبى و لحظه‌هاى عمر به اندازه ذرّه‌اى هم باشد مؤاخذه مى‌شوند، بنا بر اين شايسته است، كه باور داشته باشد از اين خطرها- جز با ضرورت محاسبه نفس و مراقبت حق و در تمام لحظه‌ها و حركات واداشتن نفس به پايبندى بر طاعات- راه نجاتى ندارد، و هر كه پيش از فرا رسيدن وقت محاسبه، از خود حساب بكشد، حسابش روز قيامت سبك، و بهنگام سؤال پاسخش آماده، و سرانجامش نيكو باشد، امّا كسى كه از خود حساب نكشد و كار آخرت را سهل انگارد، و نفسش پيرو هواها و لذّتهاى دنيوى باشد، براى هميشه حسرت خورد، و در عرصات قيامت، ايستايش به دراز كشد، و شهوتها و لذّتها او را به نكبت و خوارى رهبرى كنند، و هيچ چيز او را از اين هول و هراسهاى بزرگ نجات ندهد، مگر پايبندى به طاعت و پايدارى بر آن و ملازمت نفس با آنچه رضاى خدا در آن است، به دليل اين آيه مباركه: «اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، صبر كنيد و پايدار باشيد و آماده باشيد، و از خدا بترسيد، شايد شما رستگار شويد (٨).»