مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٣٩٤ - آفت خودپسندى

عمل و عقل و خردش ببالد و در نتيجه از استفاده و مشورت با ديگران و درخواست و پرسش مطلبى خوددارى مى‌كند و مستبد و خود رأى بار مى‌آيد، و از پرسش مشكلات از آن كسى كه داناتر است خوددارى مى‌كند، و چه بسا به نظر غلطى كه از ذهنش گذشته است، مغرور، و دلخوش است كه از جمله نظرات اوست، نه نظرات ديگرى، و پافشارى مى‌كند و به نصيحت و اندرز گوش نمى‌دهد، بلكه به ديگران به چشم حقارت مى‌نگرد، و بر اشتباهات خود اصرار مى‌ورزد، امّا اگر به نفس خود خوشبين نباشد و به فكر خود دلگرم نباشد و از نور ايمان، برخوردار باشد، و از دانشمندان دينى كمك بگيرد، و همواره در پى بحث علمى بوده باشد و از اهل بصيرت مشكلات خود را بپرسد، البتّه كه اين عوامل او را به حق رهنمون خواهند شد.

اين چيزها و نظاير اينها از آفات خودپسندى است، و به همين جهت از مهلكاتند. و از جمله مهمترين آفات خود پسندى آن است كه- به گمان اينكه او رستگار است و بى‌نياز- از كوشش و تلاش در طلب دانش كوتاهى كند، كه خود هلاكت واضح و روشنى است بدون هيچ ترديد! وسايل خودپسندى چند چيز است: از جمله احساس زيبايى در بدن:

جمال، صورت، تندرستى، نيرومندى و تناسب اندام، و زيبايى صورت، خلاصه كلام، به برترى خلقتش عجب مى‌ورزد، و به زيبايى خود توجّه مى‌كند و فراموش مى‌كند كه جمال، نعمتى است خدا داده، و به هر حال، در معرض زوال است، و راه چاره‌اش همان است كه گفتيم، از قبيل انديشه در پليدى باطن كار، و انديشه در آغاز و انجام آن، و انديشه در باره چهره‌هاى زيبا و بدنهاى نرم كه چگونه زير خاك از هم پاشيده و در دل خاك گنديده است، به طورى كه طبع انسان از آنها متنفر است. و انديشه در نيرو و توان، همان طورى كه از قوم عاد، نقل كرده‌اند، هنگامى كه گفتند: نيرومندتر از ما كيست؟ وقتى كه به نيرومندى خود، عجب ورزيدند، چگونه خداوند نيرو را از آنها گرفت و آنان را هلاك ساخت!