مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٢٧٣ - نكوهش دنيا

بدانند دنيا را خداوند خوار شمرده و براى اوليايش نپسنديده است و دنيا در نزد خدا بسيار كم ارزش است و پيامبر خدا ٦ پارسايى در دنيا بود، و مردم را از فريب دنيا برحذر مى‌داشت. پس بر آنان لازم است كه در خوردن رعايت اقتصاد را كنند و زيادى آن را براى آخرت بفرستند، و به قدر نياز از دنيا بسنده كنند، و هر چه را هوس كردند، رها كنند، و از جامه به مقدار ستر عورت بپوشند، و از خوراك به كمترين مقدار سدّ جوع اكتفا كنند، و با چشمى به دنيا نگاه كنند كه او فانى و آخرت باقى است، و از دنيا همچون مسافرى توشه بردارند، و دنيا را خراب و بدان وسيله آخرت را آباد كنند، و با چشم دل به آخرت بنگرند، و بدانند كه ديرى نخواهد پاييد كه با چشم آخرت را ببينند، و با دلها سفرى به آخرت كنند همان طورى كه مى‌دانند بزودى با همين بدنها سفر خواهند كرد، و اين مدّت اندك دنيا را تحمل كنند تا مدتى دراز در نعمت باشند.

بدان كه دنيا زودگذر است، نزديك است پايان پذيرد، دنيا وعده بقا مى‌دهد، و بعد وفا نمى‌كند، به دنيا نگاه مى‌كنى مى‌بينى آرام ايستاده در حالى كه به شدّت مى‌گذرد و با سرعت كوچ مى‌كند، امّا ناظر دنيا حركت او را احساس نمى‌كند و اطمينان پيدا مى‌كند، و در موقع پايان عمر، حسرت مى‌خورد، داستان دنيا مثل سايه‌اى است كه در حقيقت متحرك است اما به ظاهر ايستاده، با چشم حركتش ديده نمى‌شود امّا با چشم بصيرت درك مى‌شود.

وقتى كه نزد حسن بصرى سخن از دنيا رفت شعرى خواند:

رؤيايى در خواب و يا سايه‌اى است گذرا، براستى كه شخص دانا فريب چون آن را نخورد. (٤٢) امام حسن بن على (ع) دنيا را مجسّم مى‌كرد و مى‌فرمود:

اى طالبان لذّت دنيا، دنيا بقا ندارد، هر كس به سايه زودگذر، فريب بخورد، نادان است. (٤٣) و همچنين گفته‌اند: