مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ١٨٥ - عوامل حسن خلق

روز تعطيلى درس، تكرار عمل را مى‌طلبد، بعد اندك اندك تكرار مى‌شود، تا اينكه نفس به تنبلى خو مى‌گيرد، و درس خواندن را كلّا ترك مى‌كند، و در نتيجه فضيلت فقاهت را از دست مى‌دهد، و هم چنين گناهان صغيره هر كدام ديگرى را در پى خود مى‌كشد، و چه بسا طالب فقه كه تعطيلى يك روز و شب را سهل مى‌گيرد، و همين طور پياپى اتفاق مى‌افتد، تا اينكه مرگ سراغش مى‌آيد در حالى كه او، يك روز، يك روز به آينده حواله مى‌كرد، تا اينكه طبعش از پذيرفتن فقاهت سر باز زده است، و همچنين كسى كه گناهان صغيره را ساده مى‌گيرد، و پشت سر هم نفسش را وعده مى‌دهد كه در آينده توبه خواهد كرد، يا مرگ ناگهانى سراغش مى‌آيد، و يا اينكه تيرگى گناهان صفحه دلش را يكسره فرا مى‌گيرد، و توبه برايش غير ممكن مى‌شود، زيرا اندك هميشه افزون را مى‌طلبد، و دل با زنجيرهاى شهوات مقيّد مى‌گردد، ديگر راه رستگارى بر او مسدود مى‌گردد.

چنان كه امير المؤمنين على (ع) فرموده است:

«ايمان در دل به صورت نقطه سفيدى پديد مى‌آيد، هر چه ايمان بيشتر شود، آن سفيدى افزونتر مى‌شود و هر گاه ايمان بنده‌اى كامل گردد. تمام دل سفيد مى‌شود. و نفاق و دورويى نيز به صورت خال سياهى در قلب پديد مى‌آيد، هر چه نفاق فزونتر، آن سياهى نيز بيشتر مى‌شود، و هر گاه نفاق شخصى كامل گردد، سراسر دلش سياه مى‌شود، (٦) بنا بر اين بر صاحب عقل سليم و استعداد پاك لازم است كه با اهل دانش و خير و صلاح و ديانت و عفاف هم‌نشينى كند تا بر زىّ آنها درآيد (٧) و به اخلاق آنان متخلّق شود، و از اهل شر و فساد كه مايل به دنيا و لذّات دنيايند، دورى كند، تا اينكه طبعش به رفتار آنها علاقه و ميل پيدا نكند و به هلاكت افتد.»