إرشاد القلوب ت رضایی - دیلمی، حسن بن محمد - الصفحة ٢٧٥ - باب سى و دوم - خضوع و فروتنى

شوند بآنان سلام گويند يعنى مردمانى خاضع و فروتن باشند.

و روايت شده رسول خدا مردى را ديد كه در حال نماز باريش خود بازى ميكند فرمود: اگر او دلى خاشع داشت تمام اعضاى او متواضع خواهند بود اين حديث دلالت دارد بر اينكه خشوع از كارهاى دل است كه اثرش بر اعضا و جوارح آشكار شود و نيز علامت خشوع متزلزل شدن دل است در مقابل بزرگى خداى تعالى كه آن از مقدمات هيبت است و براى مرد سزاوار نيست كه بيش از آنكه دلش خاشع است خودنمائى بخشوع كند.

و از نشانه‌هاى خشوع اين است كه بنده در انتهاى پستى نسبت بخدا باشد صورت بخاك بگذارد و سجده كند و امام صادق ٧ سجده نميكرد مگر بر خاك قبر امام حسين ٧ براى اظهار كوچكى و پستى نمودن پيشگاه خداى تعالى.

و نبى اكرم از تواضع و فروتنى زياد خودش لباسش را وصله ميكرد، كفشش را پينه مى‌نمود، گوسفندش را ميدوشيد، با غلامان بروى زمين مى‌نشست، بر الاغ سوار ميشد و كسى را در رديف خود سوار ميكرد و شرم نميكرد از اينكه خودش از بازار چيزى بخرد و بخانه بياورد، با دارا و نادارا دست مى‌داد دستش را از دست كسى رها نميكرد تا وقتى كه طرف مقابل دستش را رها مينمود و بر هر كس از مقابلش مى‌آمد چه كوچك و چه بزرگ چه فقير و غنى سلام ميفرمود.

هر كس آن حضرت را دعوت به مهمانى ميكرد مى‌پذيرفت اگر چه‌