إرشاد القلوب ت رضایی - دیلمی، حسن بن محمد - الصفحة ١١٠ - باب يازدهم توبه و شرايط آن

در ميگذرد، و باز به قول خودش فرموده: غافِرِ، الذَّنْبِ وَ قابِلِ التَّوْبِ شَدِيدِ الْعِقابِ‌[١] آمرزنده گناه و پذيرنده توبه سخت انتقام‌گيرنده.

پس توبه از كارهاى زشت و از خلل رساندن بواجبات ذاتا واجب است بعد اگر توبه، حق خداى تعالى باشد مانند ترك نماز و روزه و حج و جهاد و زكاة و حقوق ديگرى كه براى نفس و بدن يا يكى از اين دو واجب است.

پس بر توبه‌كننده واجب است شروع در توبه با قدرت و تصميم بر آن توبه و پشيمانى از آنچه كه در گذشته كوتاهى كرده نسبت باحكام و تصميم گرفتن بر اين كه دوباره آن عمل را انجام دهد ولى اگر توبه از حقوق مردم باشد واجب است بر گرداندن حق مردم را بخودشان اگر زنده‌اند و اگر مرده‌اند بعد از مرگ بوارثين آنان بايد برگرداند در- صورتى كه عين مال باقى باشد و اگر عين مال نبود مانند همان مال را برگرداند ولى اگر وارثى نداشتند بايد از نيابت آنان صدقه بدهد اگر ميداند چقدر بوده و اگر نميداند آن قدر بدهد كه گمانش غلبه پيدا كند كه بآن اندازه داده.

و پشيمان باشد بر مالى كه غصب كرده و قصد كند كه دوباره مانند آن عمل را انجام ندهد و طلب آمرزش از خدا كند و استغفار نمايد بر اين كه تجاوز از فرمان خداى تعالى و پيامبر و امام زمانش كرده باشد پس براى خدا و رسول و امام در اين جا حقيست كه بوسيله استغفار

[١] مؤمن ٢.