جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢١٩ - غزل ٢٧ روضه خلد برين، خلوت درويشان است

خواجه در اين غزل در مقام شناسانيدن درويشان و فقراى درگاه حضرت حق مى‌باشد. مى‌گويد:

آنان كه فقر و نيستى خود را (نه از راه علم و بيان) مشاهده نموده و به مقام مخلَصيّت (به فتح لام) در اين جهان راه يافته‌اند، چون با محبوب در خلوت دل انس گيرند، به بهشت حقيقى راه يافته و پس از اين عالم به نتايج باقيه آن كه انس با معشوق است نايل خواهند شد؛ كه: «لَهُمْ ما يَشاؤُنَ فِيها، وَ لَدَيْنا مَزِيدٌ»[١]: (هرچه بخواهند براى آنان در بهشت فراهم است، و نزد ما افزون بر آن وجود دارد.- نيز: «وَ ما تُجْزَوْنَ إِلَّا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ، إِلَّا عِبادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ، أُولئِكَ لَهُمْ رِزْقٌ مَعْلُومٌ ...»[٢]: (و جز به آنچه عمل مى نموديد پاداش داده نمى شويد، مگر بندگان پاكِ [به تمام وجود] خدا، كه براى آنان روزى معلوم و مشخّصى خواهد بود.- همچنين: «لِلَّذِينَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها.»[٣]: (براى كسانى كه تقوى‌ پيشه كردند، در نزد پروردگارشان، بهشتهايى است كه از زيرش جويهايى روان است، در حالى كه جاودانه در آنجا خواهند بود.- نيز: «إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ، جَزاؤُهُمْ‌.

[١] - ق: ٣٥.

[٢] - صافّات: ٣٩- ٤١.

[٣] - آل عمران: ١٠٥.