جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٤٩ - غزل ٤ ساقى! به نور باده، برافروز جام ما

و ممكن است منظور خواجه از «ساقى» استادش باشد و بخواهد تقاضاى باده را از وى نموده باشد.

اى آنان كه بى‌خبر از لذّت نوشيدن شراب مشاهدات اسماء وصفات دوست از طريق ملكوت خويش مى باشيد! ما جمال او را در ظرف مظهريّت خود و موجودات مشاهده نموده‌ايم؛ كه‌

٢٧

«مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ، فَقَدِ انْتهى إلى‌ غايَةِ كُلّ مَعْرِفَةٍ وَعِلْمٍ.»

[١]: (هركس نَفْس خود را شناخت، به نهايت هر شناخت و دانشى نايل گشته است.) و همچنين:

٢٨

«لا تَجْهَلْ نَفْسَكَ، فَإنَّ الجاهِلَ مَعْرِفَةَ نَفْسِهِ، جاهِلٌ بِكُلِّ شَىْ‌ءٍ.»

[٢]: (به نَفْس خود جاهل مباش، كه هركس به شناخت نَفْس خويش جاهل باشد، به هرچيزنا آشنا و جاهل است.) در جايى مى گويد:

ناز و كرشمه سرو قامتان عالم به چشم ما تا وقتى زيبا بود، كه محبوب حقيقى‌مان جلوه نكرده بود و چون او جلوه نمود، زيبايى آنان از نظرمان افتاد و بازارشان شكسته شد. به گفته خواجه در جايى:

[١] - غرر و درر موضوعى، باب معرفة النفس، ص ٣٨٧.

[٢] - غرر و درر موضوعى، باب النفس، ص ٣٩٢.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢١٥، ص ١٧٩.