عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١٩٠ - سلطه شيطان

قرار داديد] بيزار و منكرم؛ يقينا براى ستمكاران عذابى دردناك است.

ملاحظه مى‌شود كه شيطان به عنوان يك عامل جبرى، فرزندان آدم را به تباهى نمى‌كشد، بلكه وعده‌هاى دروغين مى‌دهد و خطاكارى‌ها را مى‌آرايد و بس.

بنابراين ملامت كردن شيطان بى‌مورد خواهد بود، همين مسئله درباره نفس (مدير غرايز حيوانى) آدمى نيز وجود دارد، به اين معنى كه آدمى در روز قيامت نمى‌تواند گناهان و انحرافات خود را به گردن نفس بيندازد و بگويد:

چون خدا به من نفس داده بود، لذا مرتكب گناه شدم؛ زيرا تحريكات و فعاليت‌هاى غرايز حيوانى به مديريت نفس در برابر نيروهاى عقل و وجدان و فرياد پيامبران عظام قابل توجيه و مهار كردن بوده، هرگز به درجه عامل جبرى نمى‌رسد.

در اين كه شيطان را سلطه و زورى نسبت به آدميان نيست، باز در قرآن مجيد مى‌خوانيم:

[و استفزز من استطعت منهم بصوتك و أجلب عليهم بخيلك و رجلك و شاركهم في الأموال و الأولاد و عدهم و ما يعدهم الشيطان إلا غرورا\* إن عبادي ليس لك عليهم سلطان و كفى بربك وكيلا][١].

از آنان هر كه را توانستى با آوازت [به سوى باطل‌] برانگيز، و [براى راندنشان به سوى طغيان و گناه‌] با سواره‌ها و پياده‌هايت بر آنان بانگ زن، و با آنان [از راه سوق دادنشان به حرام‌] در اموال و [از طريق وسوسه كردنشان به زنا] در اولاد شريك شو، و به آنان وعده [دروغ‌] بده [كه از قيامت، حسابرسى، بهشت و دوزخ خبرى نيست‌] و شيطان آنان را جز از روى باطل‌

[١] -اسراء( ١٧): ٦٤- ٦٥.