عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١٨٥ - پيروى از شيطان

ناگفته پيداست كه آيه فوق هم چون ساير آيات قرآن يك حكم عمومى و جاودانى را براى همه مسلمانان در سراسر اعصار و قرون بيان مى‌نمايد و به آنان اخطار مى‌كند كه مراجعه كردن به حكام باطل و داورى خواستن از طاغوت، با ايمان به خدا و كتب آسمانى سازگار نيست، به علاوه انسان را از مسير حق به بيراهه‌هايى پرتاب مى‌كند كه فاصله آن از حق بسيار زياد است، مفاسد چنين داورى‌ها، در به هم ريختن سازمان اجتماعى بشر بر هيچ كس پوشيده نيست و يكى از عوامل عقب‌گرد اجتماعات محسوب مى‌شود[١].

پيروى از شيطان‌

[و يوم يعض الظالم على يديه يقول يا ليتني اتخذت مع الرسول سبيلا\* يا ويلتى ليتني لم أتخذ فلانا خليلا\* لقد أضلني عن الذكر بعد إذ جاءني و كان الشيطان للإنسان خذولا][٢].

و روزى كه ستمكار، دو دست خود را [از شدت اندوه و حسرت به دندان‌] مى‌گزد [و] مى‌گويد: اى كاش همراه اين پيامبر راهى به سوى حق برمى‌گرفتم،\* اى واى، كاش من فلانى را [كه سبب بدبختى من شد] به دوستى نمى‌گرفتم،\* بى‌ترديد مرا از قرآن پس از آن كه برايم آمد گمراه كرد. و شيطان همواره انسان را [پس از گمراه كردنش تنها و غريب در وادى هلاكت‌] وامى‌گذارد؛

براى اين آيه شأن نزولى به مضمون زير آورده‌اند:

در ميان مشركان مكه دو دوست بودند به نام عقبه و ابى، هر زمان عقبه از

[١] -تفسير نمونه: ٣/ ٤٩٢.

[٢] -فرقان( ٢٥): ٢٧- ٢٩.