عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١٩٢ - سلطه شيطان

داخل شده در گوشه‌اى مى‌نشيند و شروع به امر و نهى مى‌كند، بلكه همان طور كه اميرالمؤمنين ٧ مى‌فرمايد:

اين موجود پليد كه نمود فيزيكى ندارد، همه سطوح روانى را اشغال نموده خيالات و توهمات و وسوسه‌ها و شك و ترديدها را در آن سطوح توليد مى‌كند و مالك مطلق آن سطوح مى‌گردد.

كلمه درج اشاره لطيفى به اين حقيقت دارد كه اين تسلط به تدريج انجام مى‌گيرد و چنان نيست كه وجدان و عقل و فطرت پاك آدمى ناگهان از درون وى محو شوند و شيطان فورا جاى آن‌ها را بگيرد.

پيروى از شيطان به تدريج، خود انسان را تبديل به يك شيطان عليه ساير انسان‌ها مى‌كند چنانچه مى‌فرمايند:

ديروز انسان‌هايى بودند كه مختصات انسانيت در وجود آنان فعاليت مى‌كرد، راه مى‌رفتند و دست ديگران را هم براى سلوك در مسير كمال مى‌گرفتند، تدريجا آن مختصات را از دست دادند، امروز به قهقرا مى‌روند و سد راه رهگذران كمال‌

[١] -مولوى.