عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١٩٧ - درجات مراقبت

در مراقبه متوسط، سالك حق متعال را مراقب خود مى‌بيند، به شهود در مى‌يابد كه در هر حال خداى متعالى مراقب اوست.

[كان الله على كل شي‌ء رقيبا][٢].

و خدا نگهبان و مراقب همه چيز است.

خداى متعال نسبت به همه چيز رقيب است، اين شهود به سالك نظر ديگرى مى‌دهد، سالك را عوض مى‌كند، مسير او را تغيير مى‌دهد، در اول سالك براى خود كار مى‌كرد، در اين مراقبه، براى خدا كار مى‌كند، در اول، محرك او وعده‌هاى حق بود، در اين مراقبه محركش جلب رضايت حق است، آنجا در انجام اعمال نظر تجارت داشت، در اين جا وظيفه او را به عمل وادار مى‌كند، در اول بهشت و يا جهنم منتهاى مقصد او بود، در اينجا وصال و لقا نهايت سير اوست به قول خواجه:

ببين تفاوت راه از كجاست تا به كجا.

در اين مراقبه چون سالك باعشق و محبت به وظايف قيام مى‌كند و منظور او ترك خودپرستى است، بديهى است در نظر با حق متعال معارضه ندارد و نسبت به احكام او اعتراض نمى‌كند و مراقبه خود او هم، ديگر مورد نظر او نخواهد بود.

در مراقبه عالى، مراقبه سالك روى سبق ذات و ظهور اشارات و افاضات حضرت احديت است در كليه اجزاى زمان ازلا و ابدا و روى خلاصى از ربطه و قيد مراقبه است كه با فناى نفس وتخليص از رسم حاصل است، در اين مراقبه آيات و افاضات الهى مورد مشاهده سالك است، مى‌خواهد بداند به چه كيفيت اين‌

[١] -فخر الدين عراقى.

[٢] -احزاب( ٣٣): ٥٢.