عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٨١ - رشد و نمو گياهان

با توجه به آيه ١٦٥ همين سوره‌[١] كه وصف متشابه و غير متشابه را براى زيتون و انار ذكر كرده، استفاده مى‌شود كه در آيه مورد بحث نيز وصف مزبور درباره همين دو درخت است.

اين دو درخت از نظر شكل ظاهرى و ساختمان شاخه‌ها و برگ‌ها شباهت زيادى با هم دارند، در حالى كه از نظر ميوه و طعم و خاصيت آن بسيار با هم متفاوتند، يكى داراى ماده چربى مؤثر و نيرومند و ديگرى داراى ماده اسيدى و يا قندى است كه با يكديگر كاملا متفاوت‌اند، علاوه اين دو درخت گاهى درست در يك زمين پرورش مى‌يابند و از يك آب مشروب مى‌شوند، يعنى هم با يكديگر تفاوت زياد دارند و هم شباهت.

سپس از ميان تمام اعضاى پيكر درخت، بحث را روى ميوه برده مى‌گويد:

نگاهى به ساختمان ميوه آن به هنگامى كه به ثمر مى‌نشيند و هم چنين نگاهى به چگونگى رسيدن ميوه‌ها كنيد كه در اين‌ها نشانه‌هاى روشنى از قدرت و حكمت خدا براى افرادى كه اهل يقين هستند مى‌باشد.

با توجه به آنچه در گياه‌شناسى از چگونگى پيدايش ميوه‌ها و رسيدن آن‌ها امروز مى‌خوانيم، نكته اين اهميت خاص كه قرآن براى ميوه قائل شده است روشن مى‌شود؛ زيرا پيدايش ميوه‌ها درست همانند تولد فرزند در جهان حيوانات است.

نطفه‌هاى نر با وسايل مخصوصى «وزش باد يا حشرات و مانند آن‌ها» از

[١]-« وهو الذي جعلكم خلائف الأرض ورفع بعضكم فوق بعض درجات ليبلوكم في ما آتاكم إن ربك سريع العقاب وإنه لغفور رحيم»« اوست كسى كه شما را در زمين، جانشينان‌[ نسل‌هاى گذشته‌] قرار داد، و[ پايه‌هاى مادى و معنوى‌] برخى از شما را بر برخى ديگر به درجاتى بالا برد تا شما را در آنچه به شما عطا كرده، بيازمايد؛ قطعا پروردگارت زود كيفر است، و يقينا بسيار آمرزنده و مهربان است».