عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣٣٩ - خواب، برادر مرگ

[فان النوم أخ الموت فاستدل بها على الموت الذى لاتجد السبيل الى الانتباه والرجوع الى اصلاح ما فات عنك‌]

خواب، برادر مرگ‌

خواب، منبهى است اهل بصيرت را از براى موت و تأييد قوى است از براى ثبوت معاد.

بدون شك خواب برادر مرگ است، چنان كه در مرگ تعطيل حواس و قواى آدمى است، خواب نيز چنين است، يا آن كه به اعتبار قرب و نزديكى خواب به موت فرموده‌اند: خواب برادر مرگ است، چرا كه در عالم خواب علاقه روح به بدن كم مى‌شود و در تعلق قوى گرفتن به بدن و بيدار شدن محتاج رخصت است كه اگر از جناب احديت مرخص شود و تعلق به بدن گيرد بيدار شود و گرنه بالكليه قطع تعلق نمايد، آن هنگام است كه انسان مرده.

حكيم على الاطلاق به حكمت كامله خود خواب را نمونه مرگ كرد، تا اهل بصيرت استدلال كنند از خوابى كه شبيه به موت است و امكان بيدارى در آن هست به موتى كه خداوند امكان بيدارى از آن را در قيامت قرار داده و هر كس خويش را اصلاح نكرده باشد بعد از بيدارى از مرگ جاى اصلاح ندارد و آنچه براى او ظهور مى‌كند پشيمانى و ندامت و حسرت و اندوه است.

روى اين حساب، از پس هر بيدارى تصور كن از خواب غفلت برخاسته‌اى پس‌