عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٠١ - استقامت بر عبادت

در حال استقامت و اعتدال، نيروى مقاومت پايه در يك جهت متمركز است، علت ايستادگى و مقاومت همين تمركز قوا است. چنانچه مايل شود نيروى آن تجزيه مى‌شود و مقاومت اوليه را از دست مى‌دهد.

امرى كه در مورد استقامت به ما رسيده به همين منظور است كه از اعتدال منحرف نشويم و نيروى ما تجزيه نشود.

آن كه خلاف راه حق در پيش دارد، از اعتدال خارج شده زير فشار هواهاى نفسانى خوابيده است.

نحوه استقامت در مراحل سلوك مختلف است، در بدايت استقامت متضمن معنى توجه داشتن به اوامر و احكام است، در نهايت متضمن معنى عدم توجه به غير، در مقام جمع دال است بر معنى تبليغ احكام و اوامر.

خواجه هرات در مبحث استقامت معنى دوم را منظور دارد، مى‌گويد:

جار و مجرور «اليه» در آيه شريفه‌ [فاستقيموا إليه‌] اشاره است به ذات فرد يگانه احدى، مفهوم آن اين است كه رو به ذات اقدس الهى كنيد، غير او را منظور مداريد حافظ مى‌گويد:

خواجه، استقامت را به روح تشبيه كرده مى‌گويد: همان طورى كه روح موجب بقاى بدن است، احوال ساكنين نيز با روح استقامت باقى و پايدار است.

استقامت برزخ است بين پرتگاه‌هاى مخوف عالم تفرق و سدرة المنتهاى عالم جمع.